علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

 تغییرات خاصی را که که در مراحل مختلف عمر و حالات جسمانی مختلف،در حدود طبیعی آزمایشات هماتولوژیک پدید می آیند تغییرات فیزیولوژیک می نامند(physiological variation). حدود طبیعی هموگلوبین به عنوان مثال در نوزادان افزایش یافته و تا حدود 23.4 g/d گزارش شده است که به تدریج کاهش یافته و در 3-2 ماهگی به پایین ترین حد خود   (10g/d) تنزل می یابد تغییرات مشابه آن نیز در شمارش گویچه های قرمز MCV   و غیر پدید می آید.

علاوه بر سن و جنس حالات جسمانی و عوامل فیزیولوژیک نیز بر حدود طبیعی نتایج آزمایشات  تاثیر گذارند که از ان جمله میتوان به بارداری زایمان ،استراحت و فعالیتهای جسمانی ،وضعیت بدن به هنگام خونریزی (ایستاده و ودرازکش) و محیط زندگی (ارتفاعات و ...) اشاره کرد. در ساعات مختلف شبانه روز و حتی فصول مختلف سال،تغییرات خاصی در برخی از عناصر من جمله آهن و هموگلوبین مشاهده شده است. تغییرات حاصل در مقادیر آهن سرم  در ساعات مختلف شبانه روز مثال بارزی از تغییرات فیزیولوژیک می باشد. ورزشکاران و افراد سیگاری نیز از این امر مستثنی نبوده و اختلافات خاصی را در آزمون های مختلف نشان میدهند که آگاهی از آن در تفسیر نتایج و ترسیم مرز طبیعی از غیر طبیعی ضروری است. اختلاف موجود در آزمایشات متوالی از یک فرد بخصوص علاوه بر تغییرات حاصل از سلامت و وضعیت جسمانی وی به عوامل مختلفی بستگی دارد که اهم آنها به قرار زیر است:

1.  عوامل درونی وابسته به فرد استرسهای ناشی از عوامل خارجی .
2. فعالیت های جسمانی (ورزش و..) در فواصل بین دو نمونه برداری.
3. تغییرات حاصل در رژیم غذایی ،مصرف دارو و... .

سلام دوستان عزیز. دوستا اینفوگرافی بسیار جالبی را برای وبلاگ ترجمه کرده بودند که در آن نکات بسیار جالبی در مورد خون و انتقال خون به صورت شماتیک بیان شده است.

در این پست در مورد اندازه گیری هموگلوبین به روش دستی سیانومتهموگلوبین (Hemiglobincyanide) صحبت خواهیم کرد . همان طور که می دانید امروزه از این روش هم به صورت دستی و هم به صورت دستگاهی زیاد استفاده می شود و اساس و روش آن هم در همه این شرایط یکی است . ابتدا آهن هموگلوبين توسط فري سيانيد پتاسيم اكسيده شده (همي گلوبين) سپس همي گلوبين توسط سيانيد پتاسيم تبديل به همي گلوبين سيانيد (متهموگلوبین سیانید) ميشود.این واکنش در دمای اتاق انجام می گیرد و مدت زمان لازم هم برای واکنش ۵ دقیقه می باشد .^{منبع : آزمایشگاه رفرانس ایران} 

نمونه | نمونه خون وریدی (Venipuncture) و تازه است که ضد انعقاد آن K2EDTA یا Na2EDTA به مقدار 1.5-2.2mg/ml می باشد .

مواد و وسائل مود نیاز

1. كليه وسايل شيشه اي مثل پي پتها و لوله ها استاندارد و كاليبره
2. از لحاظ شيميايي همه وسائل بالایی باد تميز باشند.
3. اسپكتروفتومتر كاليبره
4. استاندارد هموگلوبين

معرف مورد استفاده هم :

• KCN : 0.05g
• K3Fe(CN)6 : 0.02g
• KH2PO4(Anhydrous) : 0.140g
• Detergent : 0.51 ml
• Reagent water(Type 1) : 1000 ml                                 

مشخصات معرف | معرفی که حاوی فري سيانيد پتاسيم و سيانيد پتاسيم است باید ویژگی های زیر را داشته باشد :

1. شفاف و زرد رنگ
2. زمان لازم براي ايجاد واكنش 5 دقيقه يا كمتر
3. دترژانها ليز گلبول هاي قرمز و رسوب پروتئين ها را افزايش مي دهند.
4. در طول موج بيشتر از  480 نانومتر جذب نوری ندارد.
5. pH=7-7.4
6. در صورت كدورت دور ريخته شود.
7. هرماه  بصورت تازه تهيه شود.

روش رفرانس( Reference Method) | روش رفرانس در زیر معرفی شده است ولی در کارهای روتین ما معمولا 20 میکرولیتر خون را با 5 میلی لیتر معرف مخلوط می کنیم .

1. 100ميكروليتر خون با 25 ميلي ليتر معرف
2. 4/0 يا 5 /0 ميلي ليتر خون با 100 ميلي ليتر معرف
3. 04/0 ميلي ليتر خون با 10ميلي ليتر معرف

روش ازمایش | غلظت هموگلوبين نمونه  با استفاده از جذب نوري نمونه در طول موج 540 نانومتر در مقابل بلانك با كمك جذب نوري  و غلظت استاندارد و يا با كمك منحني استاندارد محاسبه ميشود. واحد اندازه گيري هم گرم در ليتر است . ممکن است در انجام تست هموگلوبین تداخلاتی رخ دهد . لیپوپروتئینمیا ، لیپمیا ، لکوسیتوز ، افزایش پلاکت و هموگلوبین S می تواند در تست تداخل ایجاد کند .

• Needles مخصوص انتقال خون
• Catheters مخصوص انتقال خون
• Infusion sets
• Special sets درموافعی که خون با فشار وارد ميشود
• Micro aggregate filter
• Leukocyte reduction filter
• Blood warmer در مواقعی که تعداد زياد خون بايد ترانسفوزيون شود.

چند نکته در استفاده از وسائل الکترومکانیک :

1. استفاده از پمپ های مکانيکی جهت انتقال خون و تنظيم فشار وارده بر خون و نسبت ترانسفوزيون خون در مواقعيکه خون بايد با سرعت بيشتری ترانسفوزيون شود . E.G : استفاده از سرنگ و سوزن که پمپ آن در اختيار ما می باشد .
2. در صورتيکه بخواهيم خون با فشار بيشتری وارد رگ شود از طريق فشار دادن کيسه های خون با دست هم ميتوانيم اين کار را انجام دهيم .
3. استفاده از سر سوزن: سر سوزن تزريق بايد مطابقت با مقدار فشار وارده داشته باشد.

 

برنامه ريزی و سياست گذاری روی خون و روشهای آن

افراد با تجربه و آموزش ديده بايد مسائل ترانسفوزيون را پيگيری نمايند. فرد تزريق کننده خون بايد مسئوليت پذير باشد.
پزشک معالج موقع تزريق خون مسئول:
1- بررسی سيستم ABO و Rh گيرنده و دهنده
2- بررسی کيسه های خون
3- بررسی پرونده بيمار (واکنشهای احتمالی)
4- بررسی برچسب های روی کيسه خون
را باید انجام دهد و صحت انها را تائید کند .

 

دقت های لازم قبل از انتقال خون در موارد اورژانسی بخصوص در مراکز آموزشی

شروع ترانسفوزيون خون و مراقبت های ويژه بعد از آن | 20-5دقيقه بعد از انتقال خون امکان واکنشهای فوری وجود دارد . مشخصات فردی پزشک مسئول انتقال خون بايد در پرونده بيمار ثبت شود  . زمان انتقال خون و کليه دستورات مربوط به انتقال خون بايد در پرونده بيمار ثبت شود . در مدت تزريق خون درجه حرارت – فشار – نبض گيرنده بايد چک و ثبت شود ثبت و قايع مربوط به انتقال خون و فراورده های خونی

L, lymphocyte; M, monocyte; N, neutrophil; E, eosinophil; B, basophil

همه لام های زیر از بافی کوت فرد نرمال تهیه شده است و مورفولوژی گرانولوسیت ها و مونیست ها را نشان می دهد . آخرین لام هم مربوط به مست سل است که از BM تهیه شده است . همان طور که می دانید گلبول های سفید به دو دسته بزرگ گرانولوسیت و آگرانولوسیت تقسیم بندی می شوند و هر کدام دارای ویژگی ها و خصوصیات ریخت شناسی و شیمیایی گوناگونی دارند و از این خصوصیات برای جداسازی انها در لام ها استفاده می کنیم. به طور عادی در خون معمولی همه این نوع سلول ها دیده می شوند ولی هر گونه تغییر در نسبت انها میتواند دلیل بر بیماری خاصی باشد . مثل افزایش نوتروفیل ها نشانه خوبی از التهاب و عفونت باکتریایی هست هر چند گاهی دلایل فیزیکی و غیر بالینی (مانند ورزش و استرس) هم میتواند باعث افزایش نوتروفیل ها شود. لایه بافی کوت که حاوی لوکوسیت است بهترین نمونه برای بررسی چنین سلول هایی است هر چند تنها در شرایط خاصی مانند لوسمی و بررسی LE Cells و در برخی حالات دیگر از این نمونه لام تهیه می کنیم . با ادامه لام ها همراه ما باشید .^{منبع عکس ها از کتاب خون شناسی ویلیامز}

 

مواد کنترلی موادی هستند که در طول آزمایشهای روتین همراه با سایر نمونه ها مورد آزمایش قرار میگیرند و هدف استفاده از آن جهت ارزیابی قابلیت اطمینان بودن آزمایش ، خصوصا در رابطه با صحت و دقت است . مواد کنترلی باید پایدار و یکنواخت باشند ؛ خون کنترل از خون اسب یا انسان تهیه میشود ؛ در صورت استفاده از خون انسانی باید خون  فاقد ویروس های HIV,HBs,HCV باشد.

 انواع مواد کنترلی در هماتولوژی به سه دسته زیر بیان می شود :

• Stabilize - Blood Control
• LYSATE
• HICN

وسائل مورد نیاز برای تهیه خون کنترل

1. ظروف شیشه ای استریل(ارلن بوخنر؛مزور؛پی پت ؛ظرف برای تقسیم؛آب مقطر استریل؛مگنت مغناطیسی )
2. آنتی بیوتیک : پنی سیلین و جنتامایسین          50-25میلیگرم برای cc500 خون
3. خون که باید کامل (whole Blood) و تازه (72-48 ساعته) باشد و ترجیحا o مثبت و از کیسه های انتقال خون (حاوی ضد انعقاد CPD یا ACD ) باشد .

مواد مورد نیاز

محلولها و مواد شیمیایی :

1. پودر تری سدیم سیترات         26 گرم
2. محلول فرمالدئید40-37%      75/6میلی لیتر
3. گلوتارآلدئید 50%               75/0میلی لیتر وتا 100 میلی لیتر به آن آب مقطر استریل می افزاییم

• مقادیر بر اساس نیاز تهیه شود و محلول حاصل باید کاملا شفاف باشد. بهتر است که محلول تازه تهیه شود .

 بعد از اماده کردن وسائل و همچنین محلولها ، ابتدا شاخص های مورد نظر را در دستگاه شمارشگر سلولی (CELL COUNTER) اندازه میگیریم.خون را از صافی 40 میکرون عبورمیدهیم و به ازای 50 حجم خون ،  1 حجم از معرف آماده شده می افزاییم.در ادامه ،آنتی بیوتیکها رامستقیما به خون اضافه میکنیم.مگنت را داخل ظرف حاوی خون انداخته و بمدت 2-1 ساعت با شیکر مغناطیسی  مخلوط میکنی در آخر محلول را بمدت 24 ساعت در یخچال قرار میدهیم. ظرف حاوی خون را هر روز  از یخچال در آورده تا به دما برسد. سپس بمدت یکساعت مجددا روی شیکر قرارمیدهیم.مقداری از آن را برداشته و هر روز میخوانیم تا زمانی که شاخص های آن ثابت شود.بعد از آن در شرایط بسیار استریل همزمان با شیکر کردن دائم در لوله های استریل تقسیم میکنیم .

روش های کنترل تیوب ها

کنترل دقت : ویالهای متعدد را در روزهای متوالی به شمارشگر سلولی میدهیم که دقت کار در تقسیم خون مشخص شود.

کنترل پایدار

• جهت کنترل پایداری در بیرون یخچال  : یک تیوب  را در حرارت اتاق قرار میدهیم و هرنیم ساعت  با شمارشگر سلولی میخوانیم تا پایداری آن در بیرون کنترل شود.
• جهت پایداری ویالها پس از باز شدن در یخچال : دو تیوب ثابت را در روزهای متمادی بررسی میکنیم تا زمان  پایداری ویالها  مشخص شود.

کنترل آلودگی

برای کنترل تیوب ها ، بعد از گذشت یک هفته ، چند تیوب را برای کشت میکروبی انتخاب می کنیم . برای بررسی داده ها و کنترل آنها و همچنین گرفتن میانگین از شاخص های اندازه گیری شده از رایانه استفاده می کنیم .

همان طور که دوستان آزمایشگاهی اطلاع دارند امروزه استفاده از این تکنیک در تمام زمینه های ازمایشگاهی به امری عادی طبیعی شده و به خصوص زمینه خون شناسی را به کلی تغییر داده است . اما نکته ای است که هنوز خودم هم مثل بسیاری از افراد زیاد سر در نیاوردم به همین دلیل در چندین پست سریالی در این مورد بحث خواهیم کرد .

فلوسیتومتری (به صورت مخخف FCM)  تکنیکی برای شمارش و بررسی ذرات میکروسوپی مانند کروموزم ها و سلول ها هست که با تعلیق آنها در یک جریان مایع و عبور دادن انها از مقابل یک دستگاه شناسایی الکترونیکی ، کار می کند .

امروز چند مقاله بسیار جدید براتون تدارک دیدیم که در سایت های معتبر چند روزی هست که منتشر شده اند و یا اینکه مقالات بسیار نادری هستند . امیدواریم که مفید باشند .

دو مقاله در مورد بیوشیمی انگل ها

• Full Title:Glucose transport in amastigotes and promastigotes of Leishmania mexicana mexicana
  Author(s): Richard J. S. Burchmore and David T. Hart
  Full Journal Name: Molecular and Biochemical Parasitology
  Year, Volume, Issue & Page Range: 1995, 74, 1, 77-86 | دانلود مقاله

• Full Title: Glucose uptake in the mammalian stages of Trypanosoma cruzi
  Author(s): Ariel M. Silber, Renata R. Tonelli, Camila G. Lopes, Narcisa Cunha-e-Silva, Ana Cláudia T. Torrecilhas, Robert I. Schumacher, Walter Colli and Maria Júlia M. Alves
  Full Journal Name: Molecular and Biochemical Parasitology
  Year, Volume, Issue & Page Range: 2009, 168, 1, 102-108 | دانلود مقاله

 

۵ مقاله هم در مورد هماتولوژی

• Full Title: Improvements in factor concentrates
  Author(s): Lillicrap, David
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September2010; 17(5):393-397 | دانلود مقاله

• Full Title: Prophylactic platelet transfusions
  Author(s): Estcourt, Lise J; Stanworth, Simon J; Murphy, Michael F
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5):411-417 | دانلود مقاله

• Full Title: Atypical hemolytic uremic syndrome
  Author(s): Kavanagh, David; Goodship, Timothy HJ
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5): 432-438 | دانلود مقاله

• Full Title: Bridging therapy and oral anticoagulation: current and future prospects
  Author(s): Spyropoulos, Alex C
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5):444-449 | دانلود مقاله

• Full Title: Introduction of higher doses of deferasirox: better efficacy but not effective iron removal from the heart and increased risks of serious toxicities
  Author(s): Kontoghiorghes GJ
  Full Journal Name: Expert opinion on drug safety
  Year,Volume,Issue&Page Range:2010 Jul;9(4):633-41 | دانلود مقاله

اطلس رنگی کامل و جامع هماتولوژی اسپرینگر یکی از بهترین دانشنامه های تصویری در زمانه خون شناسی است . ویرایش ششم این کتاب در سال ۲۰۰۴ توسط انتشارات اسپرینگر در نیویورک تجدید چاپ شد . اطلس شامل ۱۹۹ تصویر ، ۱۰۵۶ عدد تصاویر گرافیکی و ۱۷ جدول است . لام های تهیه شده بسیار با کیفیت هستند و تمام سلول ها به وضوح قابل تشخیص است .

• حجم کتاب ۲۷ مگابایت است .
• برای دانلود کلیک کنید | Mediafire
• برای دیدن لیست کل ایبوک های قرار داده شده در وبلاگ ، به اینجا بروید .

 

اگر تاریخچه بشریت را مرور کنیم به این نکته پی می بریم که خون نقش بسزایی در حیات بشری دارد که به طوری نویسنده کتاب (ترجمه شده از کتاب تاریخ بانک خون) از ان به عنوان "نیروی حیات" نام برده است . انسان های غار نشین در نقاشی های خود خون را در زمانی که زخمی می شدند در نقاشی های خود می گنجاندند . در کتاب انجیل گفته شده است که : "حیات جسمانی در خون است" و یا چینی ها (۷۷۰-۲۲۱ قبل از میلاد) اعتقاد داشتند که روح در خون است . خون نقش بسیار مهمی در مراسم قبیله ای و کهن مردم جهان داشت . رومی ها و مصری ها با خون استحمام می کردند و اعتقاد داشتند که خون ناراحتی های فیزیکی و روحانی آن ها را بر طرف می سازد . رومی ها حتی خون را به گلادیوتورهای زخمی تجویز می کردند و به انها می نوشاندند چون اعتقاد بر ان بود که نوشیدن خون به عناون یک نیروی حیاتی انها را سرزنده خواهد کرد . همچنین برخی از هندوهای شمال امریکا برای مجازات خود از خودشان خون می گرفتند چون فکر می کردند که خون نیرومندترین قدرت است .