آموزش رشتۀ علوم آزمایشگاهی در ایران از حدود سال ۱۳۳۰ آغاز گشت. در این سال یک دورۀ۶ ماهه ایجاد شد که افراد پذیرفته شده در این دوره پس از اتمام آن بعنوان کمک تکنیسین آزمایشگاه دریافت میکردند. داوطلبان ورود به این دوره میبایست دارای مدرک دیپلم میبودند. درهمین سال از بین دارندگان مدرک دکترای پزشکی، داروسازی و دندانپزشکی عدهای برگزیده شدند تا با گذراندن یک دروۀ چهار ماهه دورۀ یکسالهای در دانشگاه تهران و وزارت بهداری ایجاد شد و در سال ۱۳۳۹ دورۀ سه سالۀ تخصص علوم آزمایشگاهی برای صاحبان مدرک دکترای حرفهای به وجود آمد. همچنین از سال ۱۳۴۰ دورۀ شش ماهۀ تربیت کمک تکنیسین به دورههای یک ساله ودو سالۀ تربیت تکنیسین علوم آزمایشگاهی تبدیل شد. از سال ۱۳۴۴ به بعد نیز بعضی از دانشگاه هااز جمله تبریز، تهران و ملی (شهید بهشتی فعلی) اقدام به پذیرش دانشجوی کارشناسی علوم آزمایشگاهی از طریق کنکور سراسری نمودند.
از سال ۱۳۵۳ بنا به مصوبۀ شورای تخصصی آموزش پزشکی دورۀ آسیبشناسی بالینی (کلینیکال پاتولوژی) توسط دانشکدههای پزشکی دانشگاههای ملی (شهید بهشتی فعلی)، تهران، شیراز، مشهد، اصفهان و تبریز دایر شد. در همین سال دانشکدۀ بهداشت دورۀ کارشناسی ارشدرشتۀ پاتوبیولوژی (علوم آزمایشگاهی) را با گرایشهای انگلشناسی، قارچشناسی، میکروبشناسی و بیوشیمی دایر کرد.
بنابراین ردههای آموزش رشتۀ علوم آزمایشگاهی را تا زمان مذکور میتوان به شکل زیر خلاصه
کرد:
کمک تکنیسین علوم آزمایشگاهی.
کاردان (تکنیسین) علوم آزمایشگاهی.
کارشناس (لیسانس) علوم آزمایشگاهی.
کارشناس ارشد (فوق لیسانس) علوم آزمایشگاهی.
دکترای تخصصی علوم آزمایشگاهی برای رشتههای پزشکی، داروسازی، دامپزشکی و دندانپزشکی.
دکترای تخصصی آسیبشناسی بالینی (کلینیکال پاتولوژی) برای رشتۀ پزشکی.
آموزش رشتۀ علوم آزمایشگاهی پس از انقلاب اسلامی
با شکل گرفتن ستاد انقلاب فرهنگی در تاریخ ۵۹/۷/۱۹، هستۀ گرو ه پزشکی تشکیل شد. از شاخههای گروه پزشکی، شاخۀ علوم آزمایشگاهی بود که از همان ابتدای کار به بررسی و برنامه ریزی پرداخت و زیر شاخهای با حضور یازده تن از متخصصان علوم آزمایشگاهی، کلینیکال پاتولوژی، هماتولوژی، بیوشیمی، ایمونولوژی و دو کارشناس ارشد علوم آزمایشگاهی شکل گرفت. این گروه ضمن بررسی برنامههای گذشتۀ دانشگاهها، از تمام استادان، متخصصان و دیگر دانشگاهیان در زمینۀ آموزش علوم پزشکی نظرخواهی انجام داد و سپس این نظرات با حساسیت و موشکافی مورد توجه قرار گرفت. سپس طی جلسات مشترک با گروه پزشکی و ستاد انقلاب فرهنگی در طول یک سال و نیم مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت در اوایل سال ۶۱ طرح کلی آموزش علوم آزمایشگاهی به گروه پزشکی و ستاد انقلاب فرهنگی ارائه گردید و نیاز این رشته دردو مقطع اعلام شد: دورۀ تربیت تکنیسین علوم آزمایشگاهی و دورۀ عمومی علوم آزمایشگاهی.
پس از جلسات بحث و تبادل و برگزاری سمینار سرانجام در خرداد ماه سال ۱۳۶۳ سه برنامه باعنوان کاردانی علوم آزمایشگاهی، دورۀ موقت دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی و دورۀ دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی به تصویب ستاد انقلاب فرهنگی و گروه پزشکی رسید و جهت اجرا به دانشگاههای مختلف کشور ابلاغ گردید. پس از این ابلاغ دانشگاههای شهید بهشتی، تهران، تبریز، ایران، مشهد، کرمان، اصفهان، اهواز و بعضی از دانشگاههای دیگر اقدام به پذیرش دانشجو در شاخۀ دکترا نمودند.
گروه پزشکی ستاد انقلاب فرهنگی برای پربارتر کردن برنامۀ دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی، دورۀ فیزیوپاتولوژی پزشکی را به جمع واحدهای آن اضافه کرد و برنامۀ اصلاح شده، دوباره به دانشگاهای مجری ابلاغ شد. دانشجویان دورۀ دکترای حرفهای علوم آزمایشگاهی سال آخر را به عنوان انترن یا کارورز علوم آزمایشگاهی در بیمارستانهای دانشگاهی تحت نظر استادان میگذرانند. همچنین طرح تحقیقاتی ارائه نموده، پس از تصویب در شورای پژوهشی دانشکدههای علومآزمایشگاهی یا پزشکی رسالهای تدوین میکنند و از رسالۀ تحقیقاتی خود قبل از پایان دوره دفاع کرده، پس از تصویب در هیأت داوران فارغ التحصیل میشوند.
مباحث قبلی:
تاریخچه علوم آزمایشگاهی در ایران
