علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

  برای دیدن بقیه عکس ها به ادامه مطلب بروید ...

عکس های پست به تاریخ ۹۲/۰۵ به روزرسانی شدند.

 

• باتوجه به اينکه در برخي موارد، نمونه گيري درمحلي خارج از آزمايشگاه صورت مي گيرد وسپس نمونه به آزمايشگاه ارسال مي شود لذا رعايت نکات زير در هنگام نمونه گيري ، نگهداري وارسال نمونه الزامي مي باشد. بايد توجه داشته باشيم که ظاهر محل پذيرش ونحوه رفتار مسوول پذيرش در جلب اعتماد بيمار  به آزمايشگاه وسيستم تشخيص بسيار مهم مي باشد.اگر بيمار در مراجعه به آزمايشگاه محيطي  بي نظم وکثيف را مشاهده نمايد، نسبت به دقت وصحت نتيجيه آزمايش شک خواهد کرد.
•  آنچه که بيمار در آزمايشگاه مي بيند کيفيت انجام آزمايش نيست بلکه نحوه پذيرش ونمونه گيري  مي باشد.
•  در رفتارپرسنل آزمايشگاه  مي بايست جديت ودلسوزي مشهود باشد. به هيچ وجه در حضور مراجعين شوخي و صحبتهاي غير حرفه اي نبايد انجام پذيرد.

سلام دوستان ...

 از اینکه دیر دیر آپ می کنم شرمنده خودتون میدونید که دانشگاه چطور گرفتار خودش می کنه !!!

• امروز می خواهم در این پست در مورد ESR صحبت کنم . ESR  یکی از اندیکس های بسیار مهم  و جالب آزمایشات خون است که حدود ۲۰ یا ۳۰ سالی می شود از این اندیکس برای شناسایی و یا برسی میزان پیشرفت و وضعیت بیماری استفاده می شود .

   

مقدار ESR  در آزمایشات خون بسیاری از افراد مشاهده می شود و واحد ان میلی متر در ساعت است و چون اندیکسی با حساسیت بالا است در پاسخ به اختلالات بدن زود تغییر میابد . همان طور که گفتیماین تست ، تستی با حساسیت زیاد است ولی اختصاصیت کمی دارد یعنی افزایش و یا کاهش آن نشان دهنده طیف وسیعی از اختلات در بدن است و به همین خاطر در ابتدا گفتم که اندیکس جالبی است . از قدیم ESR  با التهاب رابطه داشت و التهاب وعفونت باعث افزایش ان می شود هر چند که امروزه از اندیکس های تازه تر و حساس تری مانند CRP نیز برای برسی التهابات استفاده می شود اما باز هم ESR  ارزش خود را از دست نداده است . به طور کلی امروزه میزان ESR  وCRP به طور یکسان در زمان التهاب (با یکسری استثناء ها )افزایش میابد و دکتر ها ایندو را با هم مقایسه می کنند .

• اما چرا به این روش ESR  می گویند و کلا فلسفه این ESR  چیه ؟

خون ما از دو قسمت پلاسما (۵۵٪) و سلولها (۴۵٪) ساخته شده است که بخش عظم سلول های خونی ، گلبول های قرمز (RBC) را شامل می شوند .همان طور که میدانید نیروی های جاذبه و دافعه در همه جا تقریبا وجود دارند و این نیروها گاهی اساس حیات را هم در بر می گیرند . بار های مثبت و منفی در گلبول های قرمز و تغییر توازن آنها باعث ایجاد اندیکسی به نام  ESR  شده است .

بار منفی گلبول های قرمز ناشی از اسید سیالیک (نوعی قند) در غشای این سلولها است اما بار مثبت که در ماجرای ما درگیر است ناشی از دو عامل زیر است :

1. کاتیون های آزاد سیتوپلاسم
2. کاتیون های متصل به گلبول های قرمز

نیروی دافعه و جاذبه بین این دو کاتیون و آنیون باعث ایجاد پتانسیلی به نام پتانسیل زتا می شود . این پتانسیل گلبول های های قرمز را در یک فاصله معین در کنار هم نگه می دارد و از آنجا که بار منفی در این ماجرا بر بار مثبت مقداری برتری دارد باعث می شود تا گلبولها در یک فاصله معین و دقیق در اطراف هم قرار بگیرند . پس تا این قسمت جمع بندی می کنیم که نیرویی گلبول ها را در یک فاصله معین نگه داری می کند و نمی گذارد که بیش از بیش به هم نزدیک شوند و یا حتی از هم دور شوند (در این حالت نیروی های مثبت بر منفی برتری خواهند یافت) . اگر یک عامل خارجی و یا داخلی باعث تغییر و یا برهم زدن این نیرو شود گلبولها فاصله خود را از دست خواهند داد و با توجه به نوع عامل به هم نزدیک خواهند شد و یا از هم دور خواهند شد ، در این حالت به اصطلاح خواهیم گفت که میزان ESR  فرد افزایش و یا مقدار ESR  فرد کاهش یافته است . بنابراین این ESR  ذاتا از فاصله بین گلبول های قرمز ما به دست می آید به طوری که اگر این فاصله (مانند افراد طبیعی ) حفظ شود مقدار ESR  فرد نرمال خواهد بود .

با توجه به مقدمه طولانی فوق تقریبا فکر کنم با مفهوم ESR  آشنا شدید اما دانستن این که مقدار ESR  خون ما چقدر است چه کمکی خواهدکرد ؟ در جواب می خواهم بگم که تقریبا هیچ آزمایشی بدون ESR  یه چیزی کم داره چون واقعا طیف بسیار وسیعی را در بر می گیرد . در ادامه به طور مفصل توضیح خواهم داد اما یه مثالی می زنم : تحقیقات دانشمندان نشان داده است ، افرادی که میزان ESR  کمتر از ۱۰ دارند (صرف نظر از سن و ...) میزان بقای خیلی زیادی دارند در حالی که افرادی که مقدار ESR  آنها بیشتر از ۶۰ است مقدار بقای خیلی کمی دارند .

در ادامه یکم مطلبو تخصصی تر ادامه می دهیم اما قبلش چند تا اصطلاح را تعریف می کنم :

رولکس : قرار گرفتن گلبول های قرمز مانند سکه های پشت سر هم روی یکدیگر را گویند .

EDTA و سیترات : دو ماده ای که از آنها برای جلوگیری از انعقاد خون و نگه داری خون استفاده می کنیم .

• ESR  و آزمایشگاه

بنابه هر علتی که دکتر درخواست ESR   داده است آزمایشگاه باید در سریعترین زمان مقدار ان را مشخص و در برگه گزارش کند . چون همانطور که گفتیم این تست از حساسیت بالا برخوردار است و با هر گونه تغییری در بدن ارتباط مستقیم و سریع دارد . اما برای ESR  خون ساهرگی تهیه می شود و ناشتا وغیر ناشتایی بر میزان ESR اثری ندارد چون میزان گلوکز ، فسفر ، کلسیم و ... بر مقدار ESR خون تاثیری ندارد . خون تهیه شده با توجه به نوع روشی که ما برای اندازه گیری ESR  انتخاب کرده ایم باید با ضد انعقاد مناسب مخلوط شود و در عرض ۲ ساعت مورد تست قرار گیرد . اگر می خواهیم که بعدا تست را انجام دهیم باید توجه کنیم :

• یا تست را بعد از خون گیری و تا ۲ ساعت بعد از انجام دهیم
• و یا خون را در ضد انعقاد EDTA مخلوط شده (با نسبت مناسب و با رقیق شدن) به مدت ۲۴ ساعت و در دمای ۴ سانتی گراد میتوان استفاده کرد .

• روش های اندازه گیری ESR 

روش های مختلفی برای اندازه گیری ESR  است و هر کدام از روش ها مزیت خاضی دارند اما همه انها بر اصل نیرو های بین گلبول های قرمز و رسوب انها استوار است و باید هم همین طور باشد .

مهمترین روش ، وسترگرین است که توسط پیپت مخصوص ان انجام می شود . از سایر روش ها می توان به :

• روش وینتروب
• روش اصلاح یافته وسترگرین
• متد میکرو-ESR 
• روش "زتافیوژ"

چون رایجترین روش وسترگرین است ، این روش را مقداری توضیح می دهم .

در این روش از پیپت سدیمانداسیون مخصوص ESR استفاده می کنیم . این پیپیت ۳۰ سانتی متر طول دارد و ۲.۵ میلیمتر قطر داخلی دارد . با توجه به این اعداد ۱ میلیمتر خون  حجم می گیرد . این پیپیت از ۰ تا ۲۰۰ میلی لیتر درجه بندی شده است .

روش تست : نمونه وریدی تهیه شده باید به نسبت ۱ به ۴ با ضد انعقاد سیترات سدیم مخلوط شده باشد و مدت زیادی از خون گیری نگذشته باشد . بعد از تهیه نمونه ۱ میلی لیتر از خون را داخل پیپیت مربوط به تست می ریزیم و اینکاری را طوری انجام می دهیم که هیچ گونه حبابی در در داخل پیپیت ایجاد نشود بعد در ادامه پیپیت را با گیره مخصوص ان به صورت کاملا عمود و ۹۰ درجه نسبت به سطح قرا می دهیم و از همان لحظه به مدت ۶۰ دقیقه وقت می گیریم وبعد از ۶۰ دقیقه میزان رسوب گلبول ها را گزارش می کنیم . باید دقت کنیم که :

• پیپیت کاملا عمود باشد .
• خون وریدی و بیش از ۲ ساعت از زمان خون گیری نگذشته باشد .
• خون با ضد انعقاد سیترات و به نسبت ۱ به ۴ رقیق شده باشد .
• آفتاب مستقیم بر نمونه در حین تست نتابد .
• دمای محل آزمایش ۲۰ تا ۲۵ درجه باشد . اگر هوا سرد باشد به علت افزایش غلظت خون میزان ESR کاهش نشان خواهد داد .
• فرد مورد نظر قبلا از هپارین استفاده نکرده باشد چون هپارین باعث کاهش پتانسیل زتا و در نتیجه افزایش ESR خواهدشد . (عدم استفاده از هپارین به عنوان ضد انعقاد هم به همین علت است . )
• خون مورد آزمایش بدون لخته و همولیز باشد .

بعد از ۶۰ دقیقه (دقت شود ) میزان رسوب سلول ها خوانده شود :

مقادیر مرجع (۹۵٪) با توجه به سن متفاوت است به طوری که میزان ESR در اطفال و مردان کمتر ولی در زنان و افراد مسن زیاد است . بالا بودن میزان هماتوکریت در نوزادان و اطفال (افزایش گلبول های قرمز باعث کاهش ESR است ) علت پایین بودن ESR  است . در مردان هم به علت تاثیر آندروژنها مانند تستسترون میزان ESR کمتر است . افزایش سن به علت تغییر در مرفولوژی گلبول های قرمز باعث افزایش ESR میشود .

• در این پست در مورد مقدمه ESR و معرفی ان و مقداری توضیحات و مطالب دیگر پرداختیم اما با توجه به اینکه مطالب مربوط به افزایش و کاهش میزان ESR وبرسی انها یکم بیشتره با اجازه شما در یک پست دیگر مطالب را ادامه خواهم داد .

تکمیل شده پنجشنبه 17 آذر1390 ساعت: 20:8 توسط:میلاد (دانشجوی پزشکی گیلان)

افزایش : عفونتها و التهاب ها ( این 2 تا باعث افزایش فیبرینوژن می شن که بار مثبت دارن پس باعث افزایش رسوب گلبول قرمز می شن ) / آنمی / نئو پلاسم بدخیم / نارسایی مزمن کلیه / بیماری دستگاه گوارش .

کاهش : پلی سیتمی / آنمی سیکل سل / اسفروسیتوز / داروها مثل دوز کورتیکواستروییدها / هیپوگاماگلوبولینمی ...

• امروز در یک کتاب به مطلبی برخوردم که تاریخچه کلی انتقال خون را در بر داشت ، از انجا که برای خودم جذابیت داشت شروع به ترجمه کردم و در چند پست قرار خواهم داد .

اگر تاریخچه بشریت را مرور کنیم به این نکته پی می بریم که خون نقش بسزایی در حیات بشری دارد که به طوری نویسنده کتاب از ان به عنوان "نیروی حیات" نام برده است . انسان های غار نشین در نقاشی های خود خون را هم در زمانی که زخمی می شدند در نقاشی های خود می گنجاندند . در کتاب انجیل گفته شده است که : "حیات جسمانی در خون است" و یا چینی ها (۷۷۰-۲۲۱ قبل از میلاد) اعتقاد داشتند که روح در خون است . خون نقش بسیار مهمی در مراسم قبیله ای و کهن مردم جهان داشت . رومی ها و مصری ها با خون استحمام می کردند و اعتقاد داشتند که خون مشکلات  فیزیکی و روحانی آن ها را بر طرف می سازد . رومی ها حتی خون را به گلادیوتورهای زخمی تجویز می کردند و به انها می نوشاندند چون اعتقاد بر ان بود که نوشیدن خون به عناون یک نیروی حیاتی انها را سرزنده خواهد کرد . همچنین برخی از هندوهای شمال امریکا برای مجازات خود از خودشان خون می گرفتند چون فکر می کردند که خون نیرومندترین قدرت است .

در قرون وسطا نوشیدن خون برای جوان سازی و درمان بیماری ها استفاده می شود . شاید این داستان را شنیده باشید چون استادمون به ما هم گفته بود  که در سال ۱۴۹۲ برای درمان بیماری پاپ ایننوسنت هشتم خون سه پسر جوان را ترزیق کردند که بدبختانه هم پاپ و هم ان سه پسر جواب مردند . بعد از این اتفاقات تلخ این ایده که ترزیق خون می تواند برای درمان بیماری ها مفید باشد تا اغاز قرن ۱۷ در سکوت ماند . از زمان بقراط (۴۵۰ سال قبل از میلاد) ، اعتقاد بر این بود که بیماری در انسان به علت عدم توازن در ۴ ماده خون ، بلغم ، صفرای زرد و صفرای سیاه است که خون از همه انها مهمتر است . داروی معروف برای درمان بیماری ها حتی تا آغاز قرن ۱۸ تجویز خون بود .

بدون درک درست از گردش خون ، ترزیق خون به داخل ورید اصلا قابل تصور نبود . اما این عقیده  در سال ۱۶۲۸ توسط ویلیام هاروی (William Harvey’s ) تغییر کرد و نظریه مناسبی در مورد گردش خون داد . در شکل زیر تعدادی از وسایل اولیه انتقال خونرا مشاهده می کنید که برای اولین بار در سال ۲۰۰۲ توسط انتشارات HarperCollins نیویورک منشتر شد .

 در سال 1656 ، کریستوفر رن( Christopher Wren ) نشان داد که ترزیق داخل وریدی به حیوانات اثرات سیستمیک وخیمی دارد . در سال ۱۶۶۶ ، ریچارد لاور (Richard Lower) توانست با موفقیت خون را از یک سگ به سگ دیگر انتقال دهد که این کار Samuel Pepys را به فکر انتقال خون بین انسان انداخت و فکر کرد که واژه "خون بد " با قرض گرفتن خون از یک فرد که دارای خون تمیزی است از بین خواهد رفت .

ادامه دارد . . .

گلبول های قرمز (اریتروسیت ها ) جز کوچکترین سلولهای بدن هستند که ۲۵ درصد کل سلولهای بدن را تشکیل می دهند . دوستان آزمایشگاهی اگاهند که شناسایی مورفولوژی گلبول ها در زیر میکروسکوپ برای برسی ناهنجاری های گوناگون استفاده می شود . هر گونه تغییر در اندازه و شکل و کلا ساختمان ظاهری این سلولها نشانه بسیار خوبی برای تشخیص بعضی از بیماری ها است .

در این پست مرفولوژی گلبولهای قرمز را برسی می کنیم . مطالب و عکس ها را از خون شناسی ویلیامز گرفته ام . برای دیدن توضیحات و عکس ها به ادامه مطلب بروید .

تشخیص انمی (کم خونی ) های شایع

اگر مقدار غلظت هموگلوبین شما (Hb)  و یا هماتوکریت (HCT) شما کمتر از رنج پایین 95 % فاصله مرجع (طبق جدول زیر) باشد شما مبتلا به یک سندروم بسیار معروف آنمی یا کم خونی هستید . اما از کجا بدانیم که چرا  کم خونی داریم و چگونه کم خونی ما قایل تشخیص است ؟؟؟

بعد از تست خون اندیکسهای خونی شما به دست می آید و با مقایسه آنها با مقادیر نرمال کم خونی و یا عدم کم خونی شما گزارش می شود . طبق استانداردهای FDA هماتوکریت  و هموگلوبین افراد تقریبا باید طبق الگوی زیر باشد :

سن	هموگلوبین (g/dL)	هماتوکریت (%)
تولد تا ۲ هفته گی	۱۴/۵ - ۲۴/۵	۴۴ - ۶۴
۲ هفتگی تا ۶ هفتگی	۱۲/۵ - ۲۰/۵	۳۹ - ۵۹
۲ ماهه تا ۶ ماه	۱۰/۷ -۱۷/۳	۳۵ - ۴۹
۶ ماهه تا ۱ سال	۹/۹ - ۴/۵	۲۹ - ۴۳
۱ ساله تا ۶ سال	۹/۵ - ۱۴/۱	۳۰ - ۴۰
۶ ساله تا ۱۶ سال	۱۰/۳ - ۱۴/۹	۳۲ - ۴۲
۱۶ تا ۱۸ سال	۱۱/۱ - ۱۵/۷	۳۴ - ۴۴
بیشتر از ۱۸ - مرد	۱۴/۰ - ۱۷/۴	۴۲ - ۵۲
بیشتر از ۱۸ زن	۱۲/۰ - ۱۶/۰	۳۶ - ۴۸

اگرهماتوکریت و هموگلوبین شما کمتر از حد پایین این رنج در محدوده خود هستید به احتمال قوی شما کم خونی دارید . اما برای دانستن اینکه به کدام نوع از کم خونی ها مبتلا هستید به جدول زیر مراجعه کنید .

• اگر قادر به دیدن واضح جدول نیستید اینجا کلیک کنید و یا بر روی عکس برای بزرگ نمایی کلیک کنید .

سلام بر دوستان و با نام خدا

فکر کنم کسی نیست که تا به حال به آزمایش خون نرفته باشد چون همانطور که در پستهای قبلی به اهمیت و ضروریت این تست پرداختیم ، تست خون یکی از مهمترین آزمایشات در آزمایشگاه های طبی است و ارزش تشخیصی بسیار بالایی دارد .

اما برای اینکه به اختصارات و اطلاعات لازم از برگه آزمایش دست یابیم نیازمند یکسری تخصص و اطلاعات داریم تا از وضعیت بدنی خون آگاه شویم . ما در این پست به شما کمک می کنیم تا اختصارات آزمایشی را به طور خلاصه فراگیرید و خودتان بدون کمک کسی جواب تست های خونی خود را تفسیر کنید . امیدوارم که مفید واقع شود .

• برای آگاهی از رنج نرمال هر یک از اندیکس ها به اینجا بروید .
• اندیکسهای زیر ، در همه آزمایشات خون (هماتولوژی) وجود دارند و اگر نیاز به توضیح و یا معرفی اندیکس دیگری است کامنت کنین تا اضافه شود .
• برای مشاهده سلول های نرمال در زیر میکروسکوپ به اینجا بروید .

 مقدمه

در گذشته اندیکسهای خونی توسط تکنسین انجام میشد ولی رفته رفته به علت نیاز به آزمایش خون ، افزایش جمعیت ، اساسی شدن آزمایش خون برای بسیاری از بیماری ها ، افزایش هزینه و وقت زمانی که توسط تکنسین تست انجام میشد و ........ روش دستی ، جای خود را به دستگاه های پیشرفته و مجهز داد . امروزه در بسیاری از آزمایشگاه ها و بیمارستان های کشور این دستگاه ها نصب و مورد استفاده قرار می گیرد .با همه گستردگی این دستگاه ها باز هم انسان از این پروسه خارج نشده است و کالیبراسیون دستگا ه ها توسط تکنسین انجام می شود .

هماتوکریت  - Hematocrit

شاید مهمترین و معروفترین اندیکس خونی باشد که در بین عموم هم رایج است . هماتوکریت درصد گلبولهای قرمز به حجم کلی خون است . واحد هماتوکریت لیتر در لیتر است ولی معمولا به صورت درصد بیان می شود . مقادیر مرجع معمولی برای مردان 41 الی 51 و برای زنان 36 الی 45 است . معمولا کمتر از این مقدار را آنمی و بیشتر از آن را پلی سایتمی می نامند . مقادیر هماتوکریت به سن و جنس و شرایط جغرافیایی بستگی شدیدی دارد به طوری که در ارتفاع زیاد هماتوکریت زیاد (به علت اکسیژن کم) است و یا در افراد سیگاری مقدار هماتوکریت زیاد است . در اطفال زیر ده سال 35 درصد و در نوزادان ممکن است تا 60 درصد هم باشد  . پس هماتوکریت نشان دهنده مقادیر کل گلبولهای قرمز خون شما نسبت به کل خون است (کل خون انسان 6 لیتر است ) .

اندیکس های گلبول های قرمز

گلبولهای قرمز دارای ساختار مشخص مقعر و بیضی شکل خاصی دارند هر گونه تغییر در اندازه ، رنگ و شکل ظاهری این سلولها نشان دهنده نوعی نا هنجاری در بدن است . اما برای شناسایی این نا هنجاری ها باید اندیکس های خونی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد . اندیکسهای خونی شامل یکسری اطلاعات از شکل ، اندازه ، رنگ و .. گلبولهای قرمز هستند که توسط دستگاه و فرمولهای ویژه اندازه گیری می شوند . هر گونه تغییر از مقادیر نرمال نشان دهنده تغییر در ساختمان  و یا منشا گلبولهای قرمز است . این اندیکس ها توسط هماتوکریت ، غلظت هموگلوبین و تعداد گلبولهای قرمز به دست می آید .

 Mean Cell Volume (MCV) | میانگین حجم سلولی

MCV حجم متوسط گلبولهای قرمز است و از هماتوکریت و شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . واحد آن فمتولیتر است . در تالاسمی مقدار این اندیکس کاهش میابد .

MCH = Mean Cell Hemoglobin | محتوای متوسط وزن هموگلوبین  

MCH محتوای متوسط وزن هموگلوبین گویچه قرمز است و با استفاده از غلظت هموگلوبین تقسیم بر  شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . 45 درصد خون ما از سلولها خونی تشکیل شده است و 55 درصد از پلاسما . از این 45 درصد ، 33 درصد  سلولها خونی شامل گلبولهای قرمز است و 33 درصد هر گلبول قرمز از هموگلوبین تشکیل شده است .

Mean Cell Hemoglobin Concentration (MCHC) | میانگین غلظت هموگلوبین سلولی

MCHC  غلظت متوسط هموگلوبین  در حجم معینی از گلبولهای قرمز است . و با تقسیم هموگلوبین بر هماتوکریت به دست می آید مقدار نرمال ان 33 گرم در دسی لیتر است .

Red Cell Distribution Width (RDW) | پهنای یا عرض گسترش گلبولهای قرمز

این یکی از اندیکس های تازه به دوران رسیده است و چند مدتی است که در تستها درج می شود . تا به حال خودم هم تو این مشکل داشتم . همانوطر که گفتیم گلبولهای قرمز اندازه های تقریبا یکسانی دارند . هر گونه تغییر در اندازه انها را انیزوسیتوز می گویند و این اندیکس نشان دهنده مقدار انیزوسیتوزی گلبولهای قرمز است . مثلا در کمبود اهن نزدیک 18 است . امیدوارم که مفهمو را رسانده  باشم .با توجه به اطلاعاتی که دوست عزیر آقای فریبرز در اختیار ما قرار دادند مقادیر RDV از روابط زیر به دست می آید :

RDW=SD/MCV * 100

SD= اندازه بزرگترين RBC - اندازه كوچكترين RBC (بر حسب FL)

اندیکس های مربوط به شمارش سلولهای خونی

مواردی که در بخش قبلی مطرح شد مربوط به گلبولهای قرمز خون بود . ولی در یک جواب آزمایش شمارش سایر سلولها هم انجام و گزارش می شود که کمک فراوانی در شناسایی و تشخیص بیماری می کند . برای نمونه در انمی تعداد گلبولهای قرمز کاهش می یابد و یا در عفونت مقادیر نوتروفیل ها افزایش می یابد . در عفونت و یا لوسمی مقادیر لوکوسیتها (گلبولهای سفید ) افزایش میابد . و یا در ترومبوسایتوپنی مقادیر پلاکت کاهش میابد .

• گلبولهای قرمز

این سلول ها کوچک (8 میکرومتر ) جز کوچکترین سلولهای بدن هستند و 25% کل سلولهای بدن را شامل می شوند . افزایش و کاهش انها نشان دهنده پلی سایتمی و یا انمی است

• گلبولهای سفید

گلبولهای سفید نقش دفاعی در بدن را بر عهده دارند . در برگه آزمایش تعداد نوتروفیلها ، بازوفیلها و ائوزینو فیلها و مونوسیت ها ذکر می شود . 60 – 70 درصد گلبولهای سفید از نوتروفیل ها تشکیل شده است . افزایش انها می تواند نشان دهنده لوسمی یا سرطان خون باشد .

• پلاکت ها

مقادیر پلاکتی هم جزئی دیگر از برگه آزمایش است . پلاکتها وظیفه انعقاد خون را بر عهده دارند .

ESR

مقدار رسوب گلبولهای قرمز است و یک آزمایش عمومی برای بسیاری از ناهنجاری ها است . عوامل مختلفی بر ESR تاثیر دارند . مثلا فیبرینوژن پلاسما و گلوبولین ها و کلسترول درجه رسوب را زیاد و آلبومین پلاسما و لیسیتین درجه رسوب را کاهش می دهد . تغییرات مرفولوژی هم بر ان اثر میگذارد .

• پنومونی باکتریایی و میلوم مولیتیل بیشترین رسوب را دارد .
• در این پست به طور کامل در مورد ESR بحث کردیم . به اینجا بروید .

 :::::.....BLOOD TEST REFERENCE RANGE.....:::::

مقادیر رفرانس آزمایش خون 

• رنج نرمال تمام اندیکس های که در یک آزمایشگاه روتین انجام میشود در ذیل قرار گرفته است .
• واحد های به کار برده شده بر اساس واحدهای آمریکایی است .
• دوستان اگر مشکلی در رنج ها و یا خواهان توضیحات بیشتر هستند لطفا در نظرات مطرح کنند .
• توجه کنید که بعضی از تست ها برای مرد و زن متفاوت هستند .  

17 Hydroxyprogesterone (Men)                                               0.06-3.0 mg/L

17 Hydroxyprogesterone (Women) Follicular phase                      0.2-1.0 mg/L

25-hydroxyvitamin D (25(OH)D)                                               8-80 ng/mL

Acetoacetate                                                                      <3 mg/dL

Acidity (pH)                                                                         7.35 - 7.45

Alcohol                                                                               0 mg/dL 

Ammonia                                                                  15 - 50 µg of

Amylase                                                                      53 - 123 units/L

Ascorbic Acid                                                              0.4 - 1.5 mg/dL

Bicarbonate                                          18 - 23 mEq/L (carbon dioxide content)

 
Bilirubin  Direct:                                                             up to 0.4 mg/dL
                                                                           Total: up to 1.0 mg/dL

Blood Volume                                                  8.5 - 9.1% of total body weight

Copper Total:                                                            70 - 150 µg/d

Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR or Sed-Rate)           Male: 1 - 13 mm/hr
                                                                               Female: 1 - 20 mm/hr

 
Glucose  Tested after fasting:                                        70 - 110 mg/dL

Hematocrit                                                              Male : 45 - 62%
                                                                            Female: 37 - 48%

Hemoglobin                                                              Male: 13 - 18 gm/dL
                                                                           Female: 12 - 16 gm/dL

Iron                                                  60 - 160 µg/dL (normally higher in males)

Iron-binding Capacity                                                     250 - 460 µg/dL

 
Triglycerides                                                    10 - 29 years    53 - 104 mg/dL
                                                                    30 - 39 years    55 - 115 mg/dL
                                                                    40 - 49 years    66 - 139 mg/dL
                                                                    50 - 59 years    75 - 163 mg/dL
                                                                    60 - 69 years    78 - 158 mg/dL
                                                                       >  70 years    83 - 141 mg/dL Magnesium                                                                       1.5 - 2.0 mEq/L

Mean Corpuscular Hemoglobin (MCH)                                27 - 32 pg/cell

Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration (MCHC)     32 - 36% hemoglobin/cell

Mean Corpuscular Volume (MCV)                                   76 - 100 cu µm

Osmolality                                                          280 - 296 mOsm/kg water

Oxygen Pressure                                                           83 - 100 mm Hg

Oxygen Saturation (arterial)                                                96 - 100%

Phosphatase, Prostatic                              0 - 3 units/dL (Bodansky units) (acid)

Phosphatase      50 - 160 units/L        (normally higher in infants and adolescents)

 
Phosphorus                                                       3.0 - 4.5 mg/dL (inorganic)

Platelet Count                                                        150,000-350,000/mL

Potassium                                                                      3.5 - 5.0mEq/L

Prostate-Specific Antigen (PSA)                 0 - 4 ng/mL (likely higher with age)

Proteins:
                                                             Total  6.0 - 8.4 gm/dL
                                                             Albumin  3.5 - 5.0 gm/dL
                                                            Globulin  2.3 - 3.5 gm/dL

Red Blood Cell Count (RBC)                                4.2 - 6.9 million/µL/cu mm Sodium                                                                   135 - 145 mEq/L

Thyroid-Stimulating Hormone (TSH)                             0.5 - 6.0 µ units/mL

Transaminase: 
                                                                Alanine (ALT)  1 - 21 units/L 
                                                                Aspartate (AST)  7 - 27 units/L 

Urea Nitrogen (BUN)                                                           7 - 18 mg/dL

BUN/Creatinine Ratio                                                                   5 - 35

Uric Acid                              Male 2.1 to 8.5 mg/dL (likely higher with age)
                                         Female      2.0 to 7.0 mg/dL (likely higher with age)

Vitamin A                                                                         30 - 65 µg/dL

WBC (leukocyte count and white Blood cell count)               4.3-10.8 × 103/mm3

White Blood Cell Count (WBC)                              4,300 - 10,800 cells/µL/cu mm

آزمایش خون یکی از مهمترین تستهای آزمایشگاهی است و به این خاطر این پست را برای آشنایی با این تست اماده می کنم . در این پست در مورد اهمیت آزمایش خون ، بیماری هایی که نیاز به آزمایش خون دارند ، نوع سلولهای خونی ، نحوه خون گیری ، فرق سرم و پلاسما و مقادیر نرمال اندیکس های خونی  صحبت می کنیم . در باره نحوه برسی اندیکسهای خونی به ویژه در CBC  در آینده بحث خواهد شد و مباحث بیشتر جنبه عمومی دارند .

تست خون با نمونه برداری از خون انجام می شود و مهمترین تستی است که دکتر برای تشخیص نوع بیماری شما را به آزمایشگاه ارجاع می دهد . این آزمایش برای شناسایی اندیکس های خون شما ، با مقادیر نرمال است تا علت تفاوت در مقادیر آشکار شود .

آزمایش خون ، آزمایش روتینی است که در همه آزمایشگاه های طبی انجام میشود و شامل تست های بیوشیمیایی و هماتولوژی خون است . هر چند که بعضی از آزمایشات اختصاصی هم در صورت نیاز و شناسایی بیماری خاصی بر روی خون انجام می شود .

همان طور که در بالا هم اشاره شد هدف از آزمایش خون ، برسی اندیکس های خونی شما با مقادیر نرمال است . این مقادیر نرمال در 95 % افراد  جمعیت صدق می کند بنابراین مرجع بسیار محکمی برای بیماری فرد خواهد بود .

• نمونه مورد استفاده برای آزمایش خون ، معمولا خون وریدی است و باید خون گرفته شده توسط فرد مجرب انجام گیرد .

بعضی از آزمایشات خون روتین :

•  آلرژی
• بیماری های خود ایمنی (مانند روماتوئید آرتریت که قبلا صحبت شد )
•  بیماری های خون
•  دیابت
•  DNA ، بیماری های ارثی و ژنتیکی
•  اسکرین کردن دارو
•  سموم محیطی
• تناسب ، تغذیه و
•  بیماری های گاسترو انترل مربوط به خون
•  سلامتی قلب
•  هورمون و متابولیسم
•  عفونتها
•  بیماری های کلیوی
• بیماری های کبدی
•  بیماری های STD's (مقاربتی)
•  بیماری های تیروئید

در ادامه در مورد انواع تست های خون صحبت میکنیم . به طور کلی آزمایش خون در دو دسته انجام می گیرد : غربال گیری و تشخیص

• غربال گری

زمانی استفاده می شود که فرد علائم بالینی کمی دارد و یا اصلا علائم بالینی ناشی از بیماری را ندارد و نمیتوان چنین فردی را در جامه حدس زد و پیدا کرد . برای مثال : اندازه گیری کلسترول (در پست های بعدی صحبت خواهیم کرد ) معیار خوبی برای غربال گیری افرادی است که ریسک بالای بیماری های قلبی را دارند . این تست برای افرادی انجام می شود که نشانه های بالینی بیماری قلبی را ندارند ولی برای دکتر نکات خطر ناک و ریسکی را نشان میدهد . برای اینکه یک تست غربال گری مفید باشد باید شرایط زیر را داشته باشد :

• به سهولت در دسترس باشد .
• دقیق باشد .
• ارزان باشد .
• ریسک پایین داشته باشد .
•  اذیت کمتری برای بیمار داشته باشد .

• تشخیصی

این تستهای خونی زمانی استفاده می شوند که به  بیماری خاصی شک کنیم . مانند آلرژی ، ایدز ، هپاتیت ، سرطان و ......

یک تست خون چیست ؟

آزمایش خون یک اندیکس حیاتی تشخیصی است . خون از سلول ها و مواد گوناگونی ساخته شده است . مانند نمک های گوناگون و انواع پروتئین ها . تست خون مقادیر این مواد را آشکار می کند .

فرق سرم و پلاسما

اگر به خون ماده ضد انعقاد اضافه شود و با این شرایط سانتریفیوژ شود، مایع بالایی را پلاسما میگویند . اما اگر به نمونه خون ، ماده ضد انعقاد اضافه نشود و خون را سانتریفیوژ کنیم ، سرم  به دست می آید.

چطور خون گرفته می شود ؟

خون از ورید یا شریان گرفته می شود . در یک آزمایشگاه مقادیر کمی (معمولا قطراتی) از یک خون لازم است . بعضی اوقات حتی چند قطره خون مویرگی گرفته شده با لانست کافی است . همانطور که اشاره شد بیشتر خون ها از ورید گرفته می شود (به ویژه در نزدیکی آرنج) . برای نمونه گیری ، ابتدا تورنیکت در قسمت بالایی ورید بسته می شود تا ورید  نمایان شود . محل خون گیری ابتدا توسط ماده ضد عفونی کننده (معمولا الکل 70 درصد) تمیز می شود سپس با سرنگ خون گرفته می شود .  ایتدا سرنگ بر روی ورید قرار گرفته و با فشار کم وارد وردی می کنیم بعد از اینکه خون وارد سرنگ شد به آرامی پیستون را به بالا می کشیم و این کار را تا زمانی که به مقدار خون مورد نظر نرسیده ایم ادامه می دهیم . و در اخر سوزن را از ورید جدا میکنیم به طوری که نوک سوزن به طرف بالا باشد . سپس دوباره محل خون گیری با پنبه تمیز ضد عفونی شده و مقداری محل خون گیری را فشار می دهیم . امروزه به خاطر دوستان و همکاران محرب دانشگاهی و آزمایشگاهی خون گیری با کمترین درد انجام میگیرد .

پلاکت تست

تست دیگر خونی است که گاهی دکتر درخواست میکند . همانطور که میدایند پلاکتها مهمترین سلولهای بدن در زمان خون ریزی هستند . بنابرای تغییر مقادیر پلاکت مشکلات جدی وحتی مرگ را به دنبال خواهد داشت . عده از بیماری هایی که باعث ترومبوسایتوپنی (کمی پلاکت در بدن) میشوند :

1. بیماری های خود ایمنی (تولید آنتی بادی بر علیه پلاکتها)
2. شیمی درمانی
3. لوسمی
4. عفونت ویروسی
5. بعضی از داروها

بیشتر بودن تعداد پلاکتها هم باعث ایجاد ترومبوز و یا سایر بیماری های خونی میشود . از عوامل افزایش دهنده تعداد پلاکتها می توان به :

لوسمی (سرطان خون) وسایر بیماری هایی که مغز استخوان را درگیر میکنند اشاره کرد .

داروخانه ها در کشور های پیشرفته (در کشور ما هم کم کم پیدا می شوند) تست های خونی را به عنوان do-it-yourself Home  روانه بازار کردن که با این کیت ها می توان گلوکوز و کلسترول .. را اندازه گیری کرد . حتی با این تست ها در عرض 20 دقیقه با بزاق می توان  ایدز را هم تشخیص داد (در واقع غربال گیری )

با همه این تعریفها ، آزمایش خون همیشه درس نیست و ممکن است جواب های غیر نرمالی داشته باشد . مثلا در فردی که بیماری خاصی ندارد جواب غیر نرمال داده شود و یا برعکس . به همین دلیل سفارش می شود که تاریخچه بیمار همراه آزمایش باشد تا دکتر به بهترین نتیجه بیمار را درمان کند . این نکته را هم در اینجا داخل پارانتز ذکر کنم که حدود 80 درصد اشتباهات در آزمایشگاه ها ناشی از اشتباهات فردی است .

اگر مطالب قبلی را دنبال کرده بودین در مورد اختصاصیت و حساسیت تست های آزمایشگاهی صحبت کردیم . حساسیت (احتما اینکه در یک فرد دارای بیماری جواب مثبت شود )و اختصاصیت (احتمال اینکه جواب تستی منفی باشد زمانی که فرد بیماری را نشان نمیدهد ) دو عامل برای دسته بندی رتبه تست ها است .

یک تست حساس جواب های مثبت غیر نرمال کمی دارد و می توان به آن اطمینان داد . اما گاهی در بعضی شرایط نیاز به آزمایش دوباره و یا تست متفاوتی است .

• در پست بعدی مقادیر نرمال مواد موجود در خون را قرار می دهم.