علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

در کل بررسی رفتار مایع در ابعداد میکرومتری را میکروفلوئیدیک می گویند و با رشته های فیزیک، مکانیک، مهندسی شیمی و پزشکی رابطه تنگانگی دارد و به عنوان یک میان رشته معرفی می شود. اگر ما از خون، پلاسما و یا هر مایع دیگر از بدن (به عنوان نمونه) استفاده کنیم می توانیم از سیستم میکروفلوئیدیک بهره ببریم. این سیستم ها #POCT، سریع، نیاز به نمونه کم، حمل و نقل آسان، یکپارچه، ارزان، در دسترس و ... است. روش های تشخیص آزمایشگاهی امروزه به این سمت حرکت می کنند و خیلی از تست ها بر پایه سیستم میکروفلوئیدیک طراحی شده اند. روش معمول طراحی این سیستم ها بر پایه لیتوگرافی نرم است (مثل روش مهر های سنگی زمان قدیم). بعد از لیتوگرافی نرم و تهیه قالب مورد نظر، از پلیمری به نام PDMS استفاده می شود. در انتها با گرد هم آوری پلیمر ساخته شده و یک سطح صاف ( شیشه) دستگاه تشخیصی میکروفلوئیدیک ما اماده می شود. هم اکنون در کشور ایران این سیستم ها طراحی می شوند ولی روش های تشخیصی مولکولی و همچنین روش های تشخیصی آزمایشگاهی بر پایه میکروفلوئیدیک در ایران هنوز معرفی نشده اند.
عکس ها و تصاویر مربوط به این سیستم را در کانال دنبال کنید. 

  Hoffbrand’s Essential Haematology
برای دانلود از لینک تلگرام ما استفاده کنید. حجم فایل 30مگابایت می باشد و به علت حجیم بودن در کانال تلگرامی اپلود شده است. ( دانلود )
بعد از ورود به کانال، وارد قسمت فایلها شده و کتاب هاف براند را دانلود کنید. 

برای دانلود از لینک تلگرام ما استفاده کنید. حجم فایل 190 مگابایت می باشد و به علت حجیم بودن در کانال تلگرامی اپلود شده است. ( دانلود )

مطالب قبلی در مورد تست کومبس بخش اول (کلیک کنید)

تست آنتی گلوبین یا کومبس در سال 1945 توسط Coombs، Mourant و Race معرفی شد. تست آنتی گلوبولین آنتی بادی های باند شده (آنتی بادی های حساس کننده گلبول قرمز هم گفته می شود) بر روی سطح RBC را شناسایی می کند که با تست مستقیم آگلوتینیشین قابل تشخیص نیست.برای این تست از یک آنتی بادی ثانویه استفاده می شود. این آنتی بادی در حیوان (غیر انسانی) تولید می شود و بر علیه همه گلوبین های انسانی اتصال یافته بر روی سطح RBC عمل می کند. تولید آنتی بادی بدین صورت است که بعد از تزریق آنتی بادی انسانی به حیوان به خاطر غریبه بودن آنتی بادی، ایمنی حیوان وارد عمل شده و آنتی بادی بر علیه انتی بادی انسانی تولید میکند به سرم این حیوان سرم AHG گفته می شود. سرم AHG میتواند ویژگی های گوناگونی داشته باشد. مانند Anti-IgG یا بر علیه یکی از پروتئین های کمپلمان. AHG با آنتی بادی های انسانی و همچنین قطعات کمپلمان متصل بر سطح گلبول های قرمز واکنش میدهد. AHG همچنین به آنتی بادی ها و قطعات کمپلمان باند نشده هم متصل می شود(آزاد در سرم) بنابراین می تواند AHG را خنثی کند و باعث ایجاد نتایج منفی کاذب شود.برای کاهش این خطا، گلبول های قرمز باید شستشه شده باشند. با این کار پروتئین های اضافی در سرم یا پلاسما قبل از اضافه کردن AHG شستشو داده می شوند. از AHG در دو تست معروف آنتی گلوبولین مستقیم یا DAT (تست کومبس مستقیم) و آنتی گلوبولین غیر مستقیم یا IAT (تست کومبس غیر مستقیم) استفاده می شود.تست DAT گلبول های قرمز حساس شده در داخل بدن و IAT گلبول های قرمز حساس شده در خارج بدن را مشخص می کند. در حالت مستقیم پلاسما (یا سرم) مستقیم با AHG مخلوط می شود. در IAT سرم (یا پلاسما) با گلبول قرمز انکوبه می شود، سپس شستشو انجام گرفته و AHG اضافه می شود. وجود آگلوتینیشن در این حالت نشان دهنده حضور آنتی بادی بر روی سطح گلبول قرمز است. تست IAT در غربال گری انتی بادی ها، شناسایی آنتی بادی ها، کراس مچ و شناسایی گروه های خونی استفاده می شود.

 منابع خطای منفی کاذب در آزمایش آنتی گلوبولین

1. خنثی شدن محلول AHG

• عدم شستشوی کافی سرم یا پلاسما. لوله آزمایش باید حداقل 75% با سالین پر شده باشد.
• اگر از سرم زیادی استفاده شده است شستشوی روتین کافی نخواهد بود باید شستشو چند بار دیگر انجام گیرد یا سرم قبل شستشو حذف شود.
• آلودگی محلول AHG با منبع پروتئین خارجی. برای بستن AHG از انگشت یا دست استفاده نکنید. هر گونه آلودگی می تواند کل محلول AHG را خنثی کند.
• وجود پاراپروتئینی IgG با غلظت بالا در نمونه سرم. پروتئین ها بعد چندین بار شستشو ممکن است در نمونه سرم باقی بمانند.

2. مشکل در تفسیر تست

• IgG باند شده ممکن است از سطح گلبول های قرمز کنده شود، یا مقدار IgG خیلی کمتر باشد محلول AHG خنثی شده باشد.
• لخته شدن گلبول های قرمز حساس شده با IgG ضعیف باشد. سانتریفیوژ انجام گیرد و به سرعت بررسی شود.

3.نگه داری نامناسب محلول

1. محلول AHG اگر فریز شود فعالیت خود را از دست می دهد. ممکن است محلول AHG با باکتری آلوده شود.
2. حرارت بالا یا فریز و ذوب کردن های متوالی میزان فعالیت AHG را کمتر کند.
3. گلبول های قرمز محلول ممکن است قدرت آنتی ژنی خود را در خلال نگه داری از دست دهند. برخی از تغییرات دیگر ممکن است باعث از دست دادن واکنش شود.

4. روش نامناسب

• سانتریفیوژ سنگین ممکن است گلبول های قرمز را زیاد فشرده کند و تکان دادن شدید لوله برای غلبه بر این مشکل باعث از بین رفتن آگلوتینیشین واقعی شود. سانتریفیوژ کمتر هم ممکن است باعث ایجاد لخته نشود.
• عدم اضافه کردن سرم، محیط تقویت کننده یا AHG باعث منفی شدن تست می شود.
• سوسپانسیون گلبول های قرمز اگر غلیظ باشد ممکن است باعث پوشانیده شده آگلوتینیش های ضعیف شود و اگر سوسپانسیون رقیق باشد خوانش نتایج ممکن است سخت باشد.
• نسبت سرم:سلول نامناسب یا ناکافی

5.کمپلمان

• برخی آنتی بادی ها به ویژه Anti-Jka و یا Anti-Jkb وقتی قابل شناسایی هستند که از AHG با ویژگی چندگانه و در حضور کمپلمان استفاده شود.

6.سالین

• پایین بودن pH محلول سالین باعث کاهش حساسیت می شود. pH بین  7 تا 7.2 پیشنهاد می شود.
• برخی از آنتی بادی ها نیاز به دمای سالینی خاصی دارند تا آنتی بادی بر روی گلبول قرمز بشیند. از سالین های 37 یا 4 درجه در این حالات استفاده شود.

منابع نتایج مثبت کاذب در تست آنتی گلوبولین

1. قبل از شستشو آگلوتینیشین مشاهده شد.

• اگر شرایط لختگی در نمونه وجود داشته باشد، آگلوتینیشی با شستشو از بین نخواهد رفت. گلبول های قرمز قبل از اضافه شدن AHG بررسی شوند یا از لوله کنترل جایگزین سالین برای AHG استفاده شود. وجود لخته قبل از اضافه کردن AHG در لوله و یا در لوله کنترل نتایج تست را غیر قبول می کند.

2. آلودگی

• گردوغبار و یا آلودگی در لوله ممکن است باعث تجمع (لخته نه فقط تجمع) گلبول های قرمز شود. فیبرین یا رسوب در سرم ممکن است تجمع گلبول های قرمز را ایجاد کند که شبیه آگلوتینیشین به نظر می رسد.

3. روش نامناسب

• سانتریفیوژ سنگین ممکن است باعث فشرده شدن گلبول های قرمز شود و با تکان دادن معمولی لوله از بین نرود که باعث نتایج مثبت کاذب می شود.
• سانتریفیوژ در حضور تقویت کننده PEG (پلی اتیلن گلایکول) یا پلیمرهایی با بار مثبت قبل از شستشو ممکن است باعث تجمع گلبول های قرمز شود.

4. سلول های با DAT مثبت

• سلول هایی که قبلا حساس شده و DAT انها مثبت است در هر تست کومبس غیر مستقیمی (IAT)  مثبت خواهند شد. برای این منظرو باید از روش هایی استفاده کرد که IgG را از روی RBC ها حذف می کند.

5. کمپلمان

• قطعات کمپلمان، به ویژه C4، در دمای 4 درجه سانتی گراد (و گاهی در دمای بالاتر) در حضور ضد انعقاد CPDA-1 یا لخته شدن خون بر روی گلبول های قرمز می نشینند. برای تست DAT از ضد انعقاد های EDTA یا ACD یا CPD باید استفاده کرد.
• جمع آوری نمونه خون در لوله هایی که دارای سیلکون ژل هستند ممکن است باعث فعال شدن غیر اختصاصی کمپلمان شود.
• در صورت خونگیری از محل تزریق دکستران، ممکن است کمپلمان فعال شود. 

مطالب قبلی در مورد تست کومبس بخش اول (کلیک کنید)

عکس زیر پرفسور بالتازار را در حین بررسی لام نشان میدهد. ایشون رئیس انیستیتو پاستور ایران بودند و جز اولین افرادی که علم آزمایشگاهی را در ایران بنیان نهادند. 

برای کنترل کیفی نیازمند استاندارد ها هستیم. اولین استاندارد ها در آزمایشگاه تشخیص طبی توسط ارتش آمریکا بنیان نهاده شد ولی ISO و CLSI امروزه اصلی ترین نهاد ها در این زمینه هستند. ISO 9000 یه سیستم کلی برای مدیریت کیفیت است (تبلیغات دهه 80 و 90 تو تلویزیون اگه یادتون باشه هی اینا را تکرار می کردن) ومیتونه تو هر نهاد و سازمانی اخذ شود. ISO 9001:2000 شبیه قبلی است . ولی در کل دو تا ISO اختصاصی آزمایشگاه تشخیص طبی است. ISO 15189:2007 و ISO/IEC 17025:2005.
علاوه بر ISO همان طور که اشاره شد Clinical and Laboratory Standards Institute یا به اختصار CLSI هم وظیفه استاندارد سازی را برای آزمایشگاه های تشخیص طبی دارد. امروزه نام این نهاد به National Committee for Clinical Laboratory Standards به اختصار(NCCLS) تغییر یافته است.

به تازگی برای کاهش خطای ناشی از پیپتینگ در الایزا ابزاری طراحی شده است که میزان خطای پیپتینگ را در حین الایزا کاهش میدهد. برای این منظور از تبلت های سامسونگ استفاده می شود. نرم افزاری بر روی این تبلت ها طراحی شده است که دقیقا الگوی پلیت های 48 یا 96 خانه ای را دارند. با طراحی الگوی واکنش ها و نحوه قرار گیری نمونه ها در نرم افزار کار این ابزار شروع می شود. سپس توسط گیره خاصی که بر روی تبلت سوار می شود پلیت ها هم بر روی تبلت قرار داده می شوند. در حین پلیت کردن از طریق صفحه تبلت خطا و همچنین نحوه پیپت کردن نمونه ها یکی یکی برای شما اشکار می شود. 

به ما بپیوندید
لینک عضویت: https://telegram.me/joinchat/BdYlD0GN6W6O2AHzSm_tBw
آدرس کانال: https://telegram.me/lab_sciences
جستجوی @lab_sciences در نرم افزار تلگرام
 

آپدیت روزانه و 24 ساعته، عکس و مطالب به روز و بدون کپی برداری شده، مطالب علمی به روز، تمامی موارد به روز وبلاگ در کانال تلگرامی ما.