علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

در این پست در مورد اندازه گیری هموگلوبین به روش دستی سیانومتهموگلوبین (Hemiglobincyanide) صحبت خواهیم کرد . همان طور که می دانید امروزه از این روش هم به صورت دستی و هم به صورت دستگاهی زیاد استفاده می شود و اساس و روش آن هم در همه این شرایط یکی است . ابتدا آهن هموگلوبين توسط فري سيانيد پتاسيم اكسيده شده (همي گلوبين) سپس همي گلوبين توسط سيانيد پتاسيم تبديل به همي گلوبين سيانيد (متهموگلوبین سیانید) ميشود.این واکنش در دمای اتاق انجام می گیرد و مدت زمان لازم هم برای واکنش ۵ دقیقه می باشد .^{منبع : آزمایشگاه رفرانس ایران} 

نمونه | نمونه خون وریدی (Venipuncture) و تازه است که ضد انعقاد آن K2EDTA یا Na2EDTA به مقدار 1.5-2.2mg/ml می باشد .

مواد و وسائل مود نیاز

1. كليه وسايل شيشه اي مثل پي پتها و لوله ها استاندارد و كاليبره
2. از لحاظ شيميايي همه وسائل بالایی باد تميز باشند.
3. اسپكتروفتومتر كاليبره
4. استاندارد هموگلوبين

معرف مورد استفاده هم :

• KCN : 0.05g
• K3Fe(CN)6 : 0.02g
• KH2PO4(Anhydrous) : 0.140g
• Detergent : 0.51 ml
• Reagent water(Type 1) : 1000 ml                                 

مشخصات معرف | معرفی که حاوی فري سيانيد پتاسيم و سيانيد پتاسيم است باید ویژگی های زیر را داشته باشد :

1. شفاف و زرد رنگ
2. زمان لازم براي ايجاد واكنش 5 دقيقه يا كمتر
3. دترژانها ليز گلبول هاي قرمز و رسوب پروتئين ها را افزايش مي دهند.
4. در طول موج بيشتر از  480 نانومتر جذب نوری ندارد.
5. pH=7-7.4
6. در صورت كدورت دور ريخته شود.
7. هرماه  بصورت تازه تهيه شود.

روش رفرانس( Reference Method) | روش رفرانس در زیر معرفی شده است ولی در کارهای روتین ما معمولا 20 میکرولیتر خون را با 5 میلی لیتر معرف مخلوط می کنیم .

1. 100ميكروليتر خون با 25 ميلي ليتر معرف
2. 4/0 يا 5 /0 ميلي ليتر خون با 100 ميلي ليتر معرف
3. 04/0 ميلي ليتر خون با 10ميلي ليتر معرف

روش ازمایش | غلظت هموگلوبين نمونه  با استفاده از جذب نوري نمونه در طول موج 540 نانومتر در مقابل بلانك با كمك جذب نوري  و غلظت استاندارد و يا با كمك منحني استاندارد محاسبه ميشود. واحد اندازه گيري هم گرم در ليتر است . ممکن است در انجام تست هموگلوبین تداخلاتی رخ دهد . لیپوپروتئینمیا ، لیپمیا ، لکوسیتوز ، افزایش پلاکت و هموگلوبین S می تواند در تست تداخل ایجاد کند .

|  گردهمائی بزرگ جوامع آزمایشگاهی خراسان رضوی به میزبانی جوامع آزمایشگاهیان خراسان رضوی در محل تالار همایش نمایشگاه بین المللی مشهد با حضور جمع کثیری از فعالان عرصه های علوم آزمایشگاهی و با حضور مقامات ،اساتید دانشگاهی و مسئولین فنی آزمایشگاههای تشخیص طبی خراسان در محیطی صمیمی و با حضور پرشمار همکاران ازمایشگاهی برگزار گردید .

با تقديم سلام

و با اهداء صميمانه ترين درودها ، نظر به تقارن ايام مبارك بهار روزگار با بزرگداشت حكيم برجسته قرون و اعصار سيد اسماعيل جرجاني كه شايسته است او را پدر علم علوم آزمايشگاهي بناميم و با عنايت به توجه پروردگار متعال در ايجاد و حفظ روحيه تعاون و همدلي و همگرائي به همت جوامع آزمايشگاهي استان خراسان رضوي برآن شديم كه گردهمائي بزرگ فعالان عرصه هاي آزمايشگاهي را به منظور نمايش توانائي و ظرفيت هاي موجود در اين عرصه تدارك و برگزار نمائيم. بر اساتيد دانشجويان و همكاران عزيز پوشيده نيست كه سرعت روز افزون رشد علوم و تكنولوژي در اين عرصه از يك سو و نياز جامعه به نيروهاي كارآزموده آزمايشگاهي و ارتقا شاخص هاي نرم افزاري و سخت افزاري در اين حرفه خوشبختانه از رشد بالائي برخوردار بوده است. درعصر حاضر ديگر هيچ پزشكي بدون تشخيص آزمايشگاه قادر به طراحي پروسه درمان نمي باشد. آزمايشگاه تبديل به نقطه اتكاي پرگار ترسيم دايره سلامت شده است و همه فعالان عرصه سلامت در محيط اين دايره (پزشك- پرستار- ماماو...) با اين نقطه ، روزانه تعاملات بسياري پيدا كرده اند. نقطه ای که در اوج خلوص و با آرامشي بسیط و شناور در سكوتي خارج از هياهو و بزرگنمائي هاي كاذب درخواستها را بررسي، آزمايش و جوابي شايسته صادر مي كند. از هر مسئله پيچيده و مجهولي رمز مي گشايد و محرم اسرار چشم های منتظر و قلب های شکسته و امیدوار گشته است. در نبردي بي پايان با بيماريهاي مهلك دست به گريبان است و او باز هم در سكوتي پر معنا که نه از سر رضايت بلکه كه چون اهل شكايت نيست و هرگز نبوده با فداكاري از نثار ارزشمند ترين دارائي ها يعني جان وسلامتش دريغ نمي ورزد. بزرگاني كه به اهميت اين گذشت ها و فداكاريها پي برده اند عنوان و افتخار ديده بان گمنام عرصه سلامت را بر او نهاده اند. عزيزان و سروران ارجمند با مغتنم دانستن فرصت شايسته است كه در اقدامي بزرگ و با حضور پرشمار و با شكوه خود در اين همايش اعلام نمائيم كه

1. ما فعالان عرصه هاي گوناگون آزمايشگاهي از طريق مجاري قانوني درخواست تسريع روند تصويب يك روز در تقويم سازماني و رسمي كشور را داريم که به پیشنهاد همه آزمایشگاهیان روز (30 فروردین ماه)  مورد اتفاق نظر می باشد. روزي كه نشانه ما و هويت ما باشد. روزي كه در آن روز گردهمائيم پيشكسوتانمان را ارج نهيم و در گذشته صنفي خود تامل كنيم و اينكه سالهاي آينده بايد كجا باشيم و چه كنيم و در اين روز تصميمات بزرگ حرفه اي بگيريم. روزي كه همواره به ياد ما بياورد كه براي پيشرفت و ارتقاء استانداردها و احقاق مطالبات بايد با هم و براي هم بود.
2. ما فعالان عرصه های مختلف آزمایشگاهی درخواست تجدید نظر در قوانین موجود در خصوص بهره مندی آزمایشگاهیان از امتیازات قانون ارتقای بهره‌وری خدمات کارکنان بالینی نظام سلامت را داریم.
3. ما فعالان عرصه های مختلف آزمایشگاهی درخواست لحاظ شدن حرفه علوم آزمایشگاهی در همه مقاطع تحصیلی و سطوح شغلی در زمره کار های سخت و زیان آور را داریم.

محسن نجاري

دبير برگزاری همايش

تضمين انجام صحيح آزمايشها ، ايمني پرسنل از عوامل بيماريزاي موجود در نمونه هاي باليني و ضرورت در نظر گرفتن ساز و کار لازم براي کار با عوامل خطر ساز  و همچنین ضرورت  وجود دستورالعمل هاي خاصي جهت به حداقل رساندن خطرات کاري  و اجرای مقررات ایمنی زیستی فقط برای کارکنان آزمایشگاه نیست بلکه جهت سلامت بیماران نیز هست.”هدف سلامت محیط-سلامت بیماران و سلامت عموم“ مردم است . در آزمايشگاه تشخيص طبي ضروريست در هنگام کار با عوامل عفوني مقررات سطح ايمني - زيستي سطح 2 بطور کامل رعايت شده و متناسب با ويژگي هاي عوامل مورد نظر تدابير حفاظتي تکميلي مورد نياز تأمين گردد.همچنين کليه مقررات کاري به پرسنل آموزش داده شده و رعايت آنها توسط پرسنل آزمايشگاه به طور پيوسته مورد توجه قرار گيرد.

---

ايمني زيستي سطح اول را در این پست با هم بررسی می کنیم و در ادامه مطالب ایمنی زیستی سطح دوم و سوم را بررسی خواهیم کرد پس با ادامه مطلب همراه ما باشید .

---

|يمني زيستي سطح اول براي عواملي در نظر گرفته مي شود كه خطر شناخته شده اي براي افراد آزمايشگاه يا محيط نداشته، يا زيان بالقوه آنها حداقل مي باشد. ايمني زيستي سطح اول بعنوان سطح پايه  در آزمايشگاه در نظر گرفته مي شود در اين حالت آزمايشگاه از محل هاي پر رفت وآمد عمومي داخل ساختمان جدا نمي شود. كار معمولاً بر روي ميزهاي روباز آزمايشگاهي انجام مي گيرد و تجهيزات خاصي مورد نياز نبوده، سطح ايمني اول طبعا نمي تواند انتظارات مورد نياز براي کار با عوامل پاتوژن در آزمايشگاه تشخيص طبي را فراهم نمايد.

سلام بچه ها خوبید ؟ وقتتون به خیر . مدتی بود که بحث سوالو جواب نبود دلمون گرفته بود اما قسمت ۷ سوال و جواب را امروز اماده کردیم امیدواریم که مفید باشد . در مورد دکترای علوم آزمایشگاهی و مسائل مربوط به ان ، روز علوم ازمایشگاهی و اخبار منتشر شده در این زمینه کلی نظر داشتیم ولی نکته ای هست این است که تنها قانون تک رشته ای گرایش های علوم ازمایشگاهی برای تاسیس ازمایشگاه تصویب شده و به زودی نامه را در وبلاگ خواهیم گذاشت بعد اینکه روز علوم ازمایشگاهی هم با همدلی جامعه علوم ازمایشگاهی انشا... از سال بعد در تقویم ثبت خواهد شد . بعد اینکه جامعه علوم ازمایشگاهی هم از هفته پیش به طور رسمی شروع به کار کرد . برخی از دوستان هم نظرات خصوصی داشتن که با ایمیل جواب داده شد . فقط اگر نظری دارین حتما میل را هم در نظرات مطرح فرمائید . در اخر هم از لطف شما به وبلاگ خودتون تشکر می کنم . موفق باشین

• کاتاپسین از چه اسید امینه هایی ساخته شده است ؟ و از طریق چه آزمایشهایی می توان فهمید ؟

جواب : سلام دوست عزیز . کاتاپسین جز سرین پروتازهایی هست که دارای انواع مختلفی است و هر کدوم ساختار های مختلفی دارند . ساختار سه بعدی ان در اینترنت موجود است ولی ساختار اسید امینه ای در بعضی از مقالات ذکر شده است اما لازم به ذکر است که بر روی کروموزم ۱۴ قرار دارد و ۳۳۹ اسید امینه دارد . مثلا برای کاتاپسین کا (منبع) اسید امینه های فعال را Cys-140, His-277 و Asn-297 ذکر کرده است . یا یکی از شرکت های بیولوژیکی در تولید کاتاپسین جی از این ترتیب استفاده می کند (منبع):

H - Gly - Lys(5 - FAM) - Ile - Ile - Gly - Gly - Arg - Glu - Lys(5 - TAMRA) - Arg - NH2

اما در مورد سوال دوم باید بگوئیم که جداسازی اسید امینه ها و توالی انها برای خودش یک علمی است به نام Sequence analysis که تمام این کارا را در حیطه خود قرار می دهد . اما جداسازی و شناسایی توالی به طور کلی توسط دو روش اسپکترومتری جرمی و همچنین روش ادمن انجام می گیرد . برای شناسایی هم ایتدا با پروتئاز ها پروتئین را هیدرولیز می کنند سپس اسد امینه ها را تک تک با توجه به یکی از روش ها جداسازی می کنند . روش کار هم این طوریه :

1. هیدرولیز | نمونه در دمای ۱۰۰ تا ۱۱۰ سانتی گراد همراه با ۶ میلی مولار اسید هیدرولیک به مدت ۲۴ ساعت
2. جداسازی | به روش کروماتوگرافی انجام می شود .

روش ادمن هم بر اساس جدا کردن اسید امینه ها از انتهای آمینی استوار است . یک روش دیگر هم روش سنگر است . در کل برای جداسازی از انزیم های اندوپپتیداز و اگزوپپتیداز استفاده می کنیم که در دو مسیر اسپکتومتری جرمی و ادمن انجام می شود . (منبع : ۱ و ۲ و ۳ )

• آمونیاک چرا سمی است ؟ و پیشوند pyro یعنی چی ؟

جواب : علت سمی بودن امونیاک :

1. افزایش اسدیته پلاسما
2. متوقف کردن ATP سنتتاز با فسفریلاسیون اکسیداتیو
3. افزایش فعالیت ATPase
4. کاهش فعالیت انزیم گلوتامین سنتتاز که باعث کاهش دفع امونیوم می شود .
5. ورود به مغز و مشکلات مغزی ناشی از هایپر امونیا
6. فعال کردن کانال های ویژه ای به نام NMDA (کانال های کلسیمی در اعصاب) - کلسیم واسه انتقال پیام های عصبی لازمه ولی اگر مقدار زیادی وارد سلول شود هایپر کلسمیا ایجاد می کند که باعث نکروز می شود . این حالت مانند سکته مغزی است .و .....

امونیاک و سمی بودن ان کاملا مشخص است و هر روز بر تحقیقات در این زمینه افزوده می شود ولی مقاله ای زیر هم در این مورد است که می تونید از پاب مد دنبالشو بگیرید :

Role of NMDA receptors in acute liver failure and ammonia toxicity: therapeutical implications.
Rodrigo R, Cauli O, Boix J, ElMlili N, Agusti A, Felipo V.

اما منظور از pyro: در شیمی نشان دهنده یک اسید انهیدریک دایمر است .

 

حیوانات ازمایشگاهی | یکی از بخش های بسیار جالب و بسیار علمی رشته علوم آزمایشگاهی کار با حیوانات ازمایشگاهی است . جنبه جالب را از این جهت میتوان گفت که استفاده از هر حیوانی جدا از حفظ  اخلاق و حقوق حیوانات دارای تجربه ای است که در کمتر شرایطی می توان دید . استفاده از هر حیوانی در ازمایشگاه و کارهای تحقیقاتی مجاز نیست در نتیجه هر حیوانی هم نمی تواند به عنوان نمونه ازمایشگاهی باشد . با ادامه مطلب همراه ما باشید تا بدانیم که چقدر کار کاردن با حیوانات جالب است. آزمایش حیوانات یا animal experimentation یا animal research و یا تست در داخل بدن (vivo) به معنی استفاده از موجودات غیر از انسان در تحقیقات و کارهای پژوهی است . تخمین زده شده است که برای کارهای تحقیقاتی در کل جهان حدود 10 تا 100 میلیون حیوان مهره دار مورد تست قرار می گیرند اماری دقیق از حیوانات بی مهره یعنی پرندگان ، رت ، میس ، قورباغه و ...وجود ندارد ولی تحقیقی نشان می دهد که تنها در امریکا در سال 2001 حدود 80 میلیون عدد میس و رت مورد ازمایش قرار گرفته اند . بیشتر حیوانات بعد از استفاده euthanized (به زبون خودمون کشتن راحت) می شوند . منبع حیوانات ازمایشگاهی کشورها و گونه های مختلف است . بسیاری از حیوانات تربیت شده هستند و یا برخی از انها وحشی هستند .اما در کجا ازمایش بر روی این حیوانات انجام می شود ؟ در دانشگاه ها ، مدارس پزشکی (که در ایران نداریم !) شرکت های دارو سازی ، مزارع کشاورزی ، موسسات دفاعی و  موسسات تجاری که به صنعت سرویس می دهند . این پژوهش ها شامل تحقیقات خالص سازی مانند ژنتیک ، زیست شناسی تکمیلی ، مطالعه رفتاری و همچنین تحقیقات در زمینه تحقیقات زیست پزشکی ، xenotransplantation ، مطالعات داروشناسی و تست های سم شناسی (برای نمونه تست های سم شناسی بر روی دارو های آرایش بهداشتی ) است .  حیوانات آزمایشگاهی همچنین برای امر اموزشی و پرورشی و پژوهش های دفاعی استفاده می شود . نحوه استفاده از این حیوانات و زمینه استفاده از انها در کشور های مختلف بر اساس نیاز انها تنظیم شده است .حمایت کنندگان استفاده از حیوانات در کارهای تحقیقاتی از جمله انجمن سلطنتی بریتانیا بر این باور هستند که هر گونه پیشرفت در زمینه پزشکی در قرن 21 بدون تکیه بر حیوانات آزمایشگاهی غیرممکن خواهد بود در حالی که Institute for Laboratory Animal Research of the U.S. National Academy of Sciences بر این عقیده است که حتی رایانه های بسیار قوی هم نمی توانند برهم کنش بین مولکول ها ، سلول ، بافت ، ارگان ، ارگانیسم و محیط بیرون را شبیه سازی کند بنابراین استفاده از حیوانات آزمایشگاهی برای استفاده از حیوانات آزمایشگاهی در کارهای تحقیقاتی لازم است . تعدادی از دانشمندان ، دوستداران حیوانات و سازمان حقوق حیوانات – مانند PETA و BUAV – نسبت به استفاده  از حیوانات در کارهای ازمایشگاهی با سوال برخود می کنند و استدلال آنها این است که این کار بی رحمی و  ضعف عملی علم است که با انتخاب حیوانات نادرست در تحقیقات نتایج پزشکی را به گمراهی می کشد . همچنین مطرح می کنند که حیوانات دارای حق ذاتی هستند که نمی گذارد انها را به عنوان نمونه ازمایشگاهی استفاده کنیم .با این مقدمه به تعریف واژه حیوانات آزمایشگاهی می پردازیم پس بازهم همراه ما باشید .چند واژه animal testing, animal experimentation, animal research, in vivo testing,  و  vivisection اصطلاحاتی هستند که دارای معنی لظقی یکسانی دارند ولی دارای معنی باطنی متفاوت هستند . معنی با توجه به نوع دیکشنری متفاوت خواهد بود .مواظبت و نحوه استفاده از حیواناتآیین نامه هاایین نامه هایی که برای حقوق حیوانات ازمایشگاهی تنظمی شده است انواع مختلفی دارد . در آمریکا بر اساس مفاد قانون  Animal Welfare Act and the Guide for the Care and Use of Laboratory Animals (the Guide) -  که توسط آکادمی ملی علوم منتشر می شود – هر گونه روش را میتوان را بر روی حیوانات آزمایش کرد اگر احتمال موفقیتش با استدلال علمی وجود دارد . به طور کلی ، محققین باید با موسسه دام پزشکی مشورت کنند . ان موسسه هم Institutional Animal Care and Use Committee (IACUC) است که هر موسسه ملزم به اجرای آن است . اما نکته مهم این است که ایا چنین قوانینی در کشور ما اجرا می شود و یا نه ؟ جواب هم نه است و نمونه بارزش خود ما هستیم که همه کار روی میس ها می اوریم ولی از رت ها می ترسیم ! در کل استفاده از حیوانات ازمایشگاهی در ایران هنوز جا نیافتاده اند و دارای خلا قانونی در این مورد هستیم . ^{منبع : ویکیپدیا + اینترنت}