علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

سلام دوستان . امیدوارم که شاد و پیروز باشین . در پستهای قبلی در مورد یونیزاسیون آب صحبت کردیم و وارد مبحث پی اچ شدیم . در ادامه این بحث ، پست زیر را با معرفی اسید ها ، بازها و اسیدیته ادامه می دهیم .

در حالت کلی اسید از دست دهنده پروتون و باز گیرنده پروتون است . آب با افزایش حالت اسیدی و یا بازی مواد را در خود حل می کند و مهمتر اینکه آب هم می تواند اسید باشد و هم خاصیت بازی داشته باشد. برای مثال وقتی هیدروژن کلراید (HCL) در یک محلول آب حل می شود ، پروتون های (H+) را به محلول می دهد . این کار در نتیجه آرایش و هماهنگی یونهای کلرید (Cl) و یونهای هیدرونیوم آب است . پروتون بین HCl و آب دائما به صورت نیمه کمی به هم تبدیل می شوند . برخلاف اسیدها بازهایی مانند آمونیاک (NH3 ) از مولکولهای اب پروتون می گیرند . نتیجه این عمل تولید یون هیدروکیسید (OH-)  و یون امونیوم بار مثبت (NH4+) می شود .

واکنشهای اسید – باز همیشه حاصل اسید و باز مزدوج آن است . اسید و یا باز قوی ، دارای باز و اسید مزدوج ضعیفی است . برای نمونه اسید کلریدیک یک اسید قوی اسید ولی یون کلراید باز مزدوج ضعیفی برای این اسید قوی است . اسید امونیوم دارای قدرت اسیدی کمتری است در حالی که باز مزدوج ان یعنی امونیاک بسیار قوی است .

  شناسايي خطرات احتمالي مواد شيميايي, كاركنان مؤسسات پزشكي, بيمارستان ها و آزمايشگاه ها را آگاه مي كند كه هنگام استفاده از آنها نهايت مراقبت لازم را براي حفظ سلامتي خود و جلوگيري از بروز خطرات احتمالي بنمايند. بنابراين به ذكر اسامي بعضي از مواد شيميايي و خطراتي كه ممكن است بوجود بياورند مي پردازيم.

• استالدئيد (استيك الدئيد): سوزش شديد موضعي, سوختن شديد, استنشاق طولاني آن مانند مواد مخدر اثر مي گذارد.
• استونيتريل (متيل سيانيد): در صورتي كه بلعيده شود ممكن است كشنده باشد. از طريق پوست ممكن است جذب شود و در صورت تماس با اسيدها ممكن است گازهاي سمي توليد كند.
• اسيدها و بازها: بشدت براي پوست سوزاننده و ضايع كننده است. بسرعت ممكن است سبب سوختن پوست و زخم هايي عميق گردد, تماس طولاني تر با مايعات رقيق آن روي بافت ها اثر تخريبي دارد.
• بنزن (بنزول): سرطانزا است و ايجاد اريتم و سوختگي, در اثر تماس با پوست جذب مي شود و در صورت استفاده طولاني ممكن است سبب كم خوني شديد و كشنده شود.
• بنزيل كلريد (كلروتولوئن): شديدا" براي پوست, چشم و مخاط سوزش آور است. از طريق تماس با پوست جذب مي شود, مقدار فراوان آن سبب دپرسيون سيستم اعصاب مركزي مي گردد.
• برمو آنيلين: از طريق پوست جذب مي شود. بعلت جذب در بدن متهموگلوبين ايجاد شده و بعلت كم بودن اكسيژن در خون سبب دپرسيون سيستم اعصاب مركزي مي گردد.
• كربن تتراكلريد (تتراكلرومتان): خطر آن بسيار كم و يا ناچيز است ولي در غلظت زياد, اثرات مواد مخدر دارد. در صورت استفاده طولاني مدت ممكن است اثرات ناراحت كننده اي بر معده, كليه و كبد بگذارد. از طريق تماس با پوست جذب       مي شود.
• كلروفرم (تري كلرومتان): احتمالا" ممكن است سرطانزا باشد. بر روي قرنيه ايجاد سوزش مي كند. تنفس آن ممكن است ناراحتي كبدي و قلبي بوجود آورد. تنفس طولاني مدت آن ممكن است سيستم قلبي و تنفسي را دچار اختلال كرده و به مرگ منتهي شود.
• دي متيل سولفات (متيل سولفات): سرطانزا است تماس از راه پوست و يا مخاط با ماده مايع يا بخار آن حتي براي يك مدت كوتاه, سبب سوزش شديد براي چند ساعت بعد مي گردد. هيچگونه علامت بو و يا سوزش اوليه براي اعلام خطر وجود ندارد, تماس كوتاه مدت سبب تورم مي گردد. در صورت تماس طولاني تر سبب ناراحتي كرونر و احتقان ريوي مي شود و مرگ ممكن است بين 3 تا 4 روز اتفاق بيفتد. در صورت ادامه حيات ممكن است ناراحتي هاي كبدي و كليوي ادامه يابد. از طريق پوست جذب مي شود.
• دي متيل سولفواكسيد (د.ام.اس.او): بر روي پوست اثر مي گذارد. سبب سوزش متوسط پوست مي گردد. مي توان آن را جزء مواد اثر گذارنده بر روي جنين Teratogenic طبقه بندي كرد.
• 1-4 دي اكسايد (دي اتيلن اكسيد): سرطانزا است. از طريق تماس با پوست جذب مي شود. در اثر برخورد حاد سبب سوزش چشم و نازوفرنكس مي شود. برخورد مداوم سبب ناراحتي هايي در كبد و كليه مي گردد.
• دي فنيل آمين (فنيل آنيلين): سرطانزا است و از طريق تماس با پوست جذب مي شود.
• اپي كلروهيدرين (1- كلرو2-3 اپوكسي پروپان): سوزش شديد موضعي, در اثر مسموميت حاد ممكن است بعلت فلج تنفسي, مرگ بوجود آيد. در سميت مزمن مي تواند سبب ضايعات كليوي گردد.
• اتيل استات (استيك اتر): از طريق پوست جذب مي شود. بر روي سطح مخاط ها بويژه مخاط لثه, چشم و راههاي تنفسي تأثير مي گذارد. همچنين داراي اثرات كم مخدر است. تأثير مكرر آن موجب ناراحتي هاي كونژوكتيويت و تاري قرنيه مي شود.
• اتيلن دي كلريد (2 و 1 دي كلرواتان): اثر شديد سوزش در محل تماس باقي مي گذارد. مسموميت مزمن در طي چند ماه, ممكن است موجب كاهش اشتها, استفراغ و دل به هم خوردگي مي گردد. جزء مواد تراتوژنيك است.
• فرمالين (محلول فرمالدئيد): سوزش شديد موضعي, اگر بلعيده شود موجب استفراغ شديد و اسهال مي شود. يك ماده مشكوك سرطانزا است.
• هيدرازين سولفات: سوزش شديد موضعي, سميت مزمن سبب ضايعات كبدي و هموليز گلبول هاي قرمز مي شود. سبب حساسيت پوست و مسموميت تدريجي مي گردد. از طريق پوست جذب مي شود.
• ايزوبوتيل الكل (ايزوبوتانول): بر روي پوست و غشاء مخاطي سبب سوزش شديد موضعي مي گردد.
• ايزوپروپيل اتر (ايزوپروكسي پروپان): بر روي پوست و غشاء مخاطي اثر سوزاننده دارد. در غلظت زياد اثر ناركوتيك دارد.
• تركيبات سرب: هيچ گونه آزار حاد موضعي بوجود نمي آورد. در اثر كاربردهاي مزمن, مسموميت با سرب بسيار شديد است. سرب يك سم جمع شونده در بدن است بنابراين مقادير بسيار كم آن نيز ممكن است خطرات فراواني را باعث شود. تركيبات آلي آن از طريق تماس پوستي نيز جذب مي شود. استات سرب احتمالا" سرطانزا است.
• تركيبات جيوه: يك سوزاننده موضعي و سم عمومي است. از طريق تماس با پوست جذب مي شود. يك آلرژن قوي است.
• متيلن الكل (متانول): از طريق تماس با پوست جذب مي شود. بصورت حاد هيچگونه خطري ندارد. ولي استفاده مزمن آن, اثرات سمي آن را آشكار مي سازد زيرا وقتي كه جذب شد بصورت بسيار آهسته دفع مي گردد بنابراين اثر كم و دائمي آن سبب سميت مي شود.
• متيل كلريد (دي كلرومتان): اين ماده براي چشم بسيار خطرناك است, باستثناء مواردي كه از تركيبات  آن براي بيهوشي استفاده مي شود. داراي اثرات سمي كمي است.
• فنل (كربوليك اسيد): در اثر تماس اين مواد با پوست, موضع آسيب ديده سفيد, چين خورده و نرم مي شود. در ابتدا شكايت زيادي از درد وجود ندارد ولي كمي بعد سوزش شديدي احساس مي شود. جذب از طريق تماس با پوست و بسرعت پس از جذب ممكن است مرگ در فاصله سي دقيقه حادث شود. در مسموميت حاد فنلي, اثر مهم بر روي سلسله اعصاب مركزي است.
• فنيل هيدرازين كلرايد: از طريق تماس با پوست جذب مي شود. در اثر استعمال مداوم درماتيت بوجود مي آيد كه در   اشخاص حساس ممكن است گاهي خطرناك باشد. اثرات در بدن ازجمله كم خوني, ضعف عمومي, ناراحتي هاي معدي و ناراحتي هاي كليوي مي باشد.
• فسفوروس پنتوكسيد (فسفوريك اسيدانيدريد): بشدت سوزاننده
• پتاسيم دي كرومات (پتاسيم بي كرومات): سرطان زا, يك اثر تباه كننده شديد بر روي پوست و غشاء مخاطي دارد. زخم هاي ايجاد شده معمولا" بي درد است و به كندي رو به بهبودي مي رود. معمولا" با سرطان ريه همراه است.
• تياستاميد: مشكوك به سرطان زايي كبد, بطور متوسط ضايعات موضعي ايجاد مي كند.
• تيورا (تيوكارباميد): مشكوك به سرطان زايي براي كبد و تيروئيد, معمولا" ناهنجاري هايي در مغز استخوان بوجود مي آورد.
• اورتوتوليدين (3-3 دي متيل بنزيدين): سرطان زا, يكي از آمين هاي عطري كه بعنوان سرطان زاي مثانه, مجراي ادرار, كليه ها و مشكوك به ايجاد سرطان در روده, ريه, كبد و پروستات.
• تولوئيدن (او- متيل آنيلين): سرطان زا, گاهي از طريق پوست جذب مي شود. راه ورود مهم آن بعلت تنفس است. معمولا" ناراحتي هاي شديدي در بدن ايجاد مي كند.
• تري متيل آمين: سوزاننده قوي موضعي, تنفس بخار آن شديدا" خطرناك است, حتي در زمان كوتاه. در كبد و كليه ضايعات بوجود مي آورد.

• در این پست و چند پست بعدی در مورد PH ، یونیزاسیون ،  آب ، ثابت تعادل و واکنشهای اسید - باز بحث می کنیم . ابتدا مقدمه ای را اماده کردم و سپس در ادامه بحثهای جدی را دنبال خواهیم کرد .

یونیزاسیون آب

•  آب ....... عجب اسم جذابی که تو خودش کلی حرف دارد . اما ما با قضیه ادبی کاری نداریم میریم درست سر اصل مطلب

خواص حلالیت آب به مولکولهای H2o  ان بستگی دارد . با یونیزه کردن این مایع یونهای هیدروژن و هیدروکسید به دست می آید . این یک واکنش برگشت پذیری است یعنی دوباره در شرایط استاندارد و مناسب این یونها با هم ترکیب می شوند و باعث تولید آب می شوند .

یونیزاسیون اب را می توان با ثابت تعادل شرح داد و چگونگی تبدیل این مایع به یون ها را برسی کرد . زمانی که یک اسید ضعیف در آب حل می شود ، اسید هیدروژن آزاد می کند و یونیزه می شود . در حالی که بازهای ضعیف یون هیدروژن را می گیرند (همان پروتون) . تمام یونهای هیدروژن آزاد شده در این محلول ها توسط راه های آزمایشگاهی قابل سنجش است و تحت عنوان PH محلول معرفی می شود . برای محاسبه PH و همچنین اندازه گیری میزان یونش در محلول ، ما باید ثابت تعادل را برای هر یک از واکنشهای یونیزاسیون تعزیف کنیم .

آب خالص خودش خود به خودی مقداری یونیزاسیون دارد .

آب خالص به صورت ذاتی به صورت برگشت پذیر به یونهای هیدروژن (یون پروتون  ) و هیدروکسید تبدیل می شود . اگر چه ما جدایی و یونیزاسیون آب را به صورت یون H نشان می دهیم  اما باید توجه کنیم که یونهای هیدروژن آزاد در آب وجود ندارد ( یعنی ما به طور آزاد در آب یون H+ آزاد نداریم .) یونهای هیدروژن آزاد موجود در آب خیلی سریع توسط آب هیدراته شده و به یونهای هیدرونیوم (hydronium ions- + H3O) تبدیل می شوند . پیوندهای بین مولکولهای هیدروژن در آب ، عامل ایجاد کننده یون هیدرونیوم در بین یونهای هیدروزن جدا از هم است .

میزان یونیزه شدن آب را می توان با مقدار رسانندگی الکتریکی ان هم اندازه گیری کرد . آب خالص می تواند جریان الکتریکی را هدایت کند به  این صورت که یونهای H+  به سمت کاتد  و یونهای OH به سمت آند مهاجرت می کنند . میزان حرکت یونهای هیدرونیوم و هیدروکسید در میدان الکتریکی در مقایسه با سایر یونها مانند سدیم ، کلر و پتاسیم به صورت غیر نرمال زیاد است . این حرکت زیاد وابسته به نوع  proton hopping (فکر کنم کشش پروتونی معنی خوبی باشه ) است .

در توضیح این مطلب باید بگویم که  پروتون های به صورت انفرادی در یک محلول ، نمی توانند به جای دورتری انتقال یابند . اما پروتونهای دسته جمعی در بین پیوندهای هیدروژن آب میتوانند انتقال یابند . نتیجه حرکت سریع یونهای هیدروژن و هیدروکسید ( یونهای هیدروکسید  در جهت مخالف ) ، واکنشهای اسید – باز در محلول آب هستند که به صورت بسیار سریع انجام می شوند . به علت یونیزاسیون معکوس آب ، این ماده با ارزش در داخل سلول ها نقش تعیین کننده بیولوژیکی را دارد . 

 با مقدمه بالا می توان فهمید که ما به وسیله و یا همان فرمولی نیاز داریم که مقدار یونیزاسیون آب را در اندازه های کوانتومی برسی کنیم .

• وضعیت و چگونگی ثابت ماندن مواد شرکت کننده در واکنشهای معکوس ، با واحدی به نام ثابت تعادل برسی می شود (equilibrium constant, K).

ثابت تعادل

• گفته های خود را مرور می کنیم بحث خود را با یونیزاسیون آب آغاز کردیم و گفتیم که با یونیزاسیون آب ، یونهای هیدروژن و هیدروکسید تولید می شوند و این یونها با سرعت در میان محلول حرکت می کنند و باعث تولید واکشنهای اسید – باز می شوند . مقدار هیدروژن محلول را PH نامیدیم و برای اینکه بتوانیم میزان یونیزاسیون محلول ها را حساب کنیم ثابت تعادل را تعریف کردیم . اما حالا ادامه ماجرا

برای یک واکنش معمولی داریم :

ثابت تعادل را میتوان در غلظت واکنش دهنده ها و محصولات در حالت تعادل تعریف کرد ،  یعنی داریم :

• با این توضیحات اولیه  ، در ادامه اسید ها و بازها را بحث خواهیم کرد.

مقدمه

مجراي گوارشي، لوله درازي است كه از دهان شروع و به مقعد ختم مي‌شود و شامل دهان، حلق، مري، معده، روده باريك و روده بزرگ مي‌باشد. در بزرگسالان طول مجراي گوارشي بيش از 8 متر است كه 46 سانتيمتر آن بالاتر از ديافراگم و بقيه در زير ديافراگم و داخل شكم قرار دارد . هر يك از اين اندامهاي گوارشي، ساختمان و اعمال ويژه‌اي دارند. ديوارة مجراي گوارشي از چهار لايه تشكيل شده است (لايه مخاطي، زير مخاطي، ماهيچه‌اي، سروزي). معده قسمت متسعي از لولة گوارش مي‌باشد كه در زير ديافراگم قرار داشته و مخزن موقتي براي مواد غذايي است. روده باريك قسمتي از مجراي گوارشي است كه بين معده و رودة بزرگ قرار دارد و شامل دوازدهه، ژوژنئوم و ايلئوم بوده و داراي زوائدي بنام پرز است كه وظيفة جذب مواد غذايي را به عهده دارد. رودة بزرگ (شامل بخش هاي سكوم و كولون) آخرين قسمت مجراي گوارشي است كه از دريچة ايلئوسكال تا مقعد امتداد دارد. عفونت هاي مجاري گوارشي و گاستروانتريت ها يكي از علل عمدة بيماري و مرگ و مير بوده و سالانه باعث مرگ 2/3 ميليون كودك زير 5 سال مي گردد. طيف شدت بيماري از اختلال خفيف روده تا بيماري‌هاي برق‌آساي مهلك متغيير است. حدود 80% از مرگ هاي ناشي از اسهال بدليل كم‌آبي و از دست دادن آب و املاح رخ مي‌دهد.

سه سندرم باليني اسهال وجود دارد كه هر يك پاتوژنز و درمان خاصي را مي‌طلبد:

•  اسهال حاد آبكي: شروع ناگهاني، طول دورة اسهال كمتر از 7 روز و بدون خون
•  اسهال خوني: خون آشكار در مدفوع و تهاجم باكتريهاي مهاجم به ديوارة روده.
•  اسهال پايدار: شروع حاد و حداقل 14 روز كه ممكن است آبكي يا خوني باشد.

عوامل عفوني ايجاد كننده اسهال معمولاً از طريق مدفوع – دهاني منتقل مي‌گردند كه شامل خوردن آب و غذاهاي آلوده به مدفوع و يا تماس مستقيم با مدفوع آلوده است. اسهال‌هاي حاد عفوني توسط عوامل باكتريائي، ويروسي و تك ياخته‌اي ايجاد مي‌شوند. ارگانيزم‌هاي شايع ايجاد كننده اسهال در كشورهاي در حال توسعه عبارتند از: روتا ويروس‌ها، اشريشياكولي، انتروتوكسيژنيك، شيگلاها، سالمونلاها، كمپيلوباكترژوژوني و كريپتوسپوريديوم، ويبريوكلرا، اشريشيا كولي انتروپاتوژنيك.

نقش بعضي از عوامل نيز در كشورهاي در حال توسعه كم رنگ است و يا هنوز مشخص نشده است مانند: عامل نوروالك، آدنوويروس روده‌اي، آئروموناس هيدروفيلا، انترواينوازيو اشريشياكولي، انتروهموراژيك اشريشيا كولي، پلزيوموناس شيگلوئيدز، ويبريو پاراهموليتيكوس، يرسينيا انتروكوليتيكا، ژيارديا لامبليا و آنتامبوهيستولييكا.

اصطلاح هاي مورد استفاده در عفونت هاي گوارشي

• گاستروانتريت : سندرومي است با علايم گوارشي – روده‌اي شامل استفراغ، تهوع، اسهال و درد شكم
• اسهال : به دفع 3 بار يا بيشتر مدفوع آبكي و يا شل در 24 ساعت گفته مي شود.
•  ديسانتري : بيماري التهابي مجاري گوارشي همراه با دفع خون و چرك در مدفوع همراه با علايمي نظير درد، تب، كرامپ شكمي كه اغلب به دليل گرفتاري رودة بزرگ مي‌باشد .
• انتروكوليت :آماس مخاطهاي روده باريك و روده بزرگ با هم را گويند.

دوستان باید توجه داشته باشیم که تمامي عوامل ايجاد كننده اسهال از راه دهان وارد دستگاه گوارش مي‌شوند. در حالت طبيعي pH پائين معده، زمان عبور سريع مواد از رودة باريك و آنتي‌باديهاي ترشحي باعث مي‌شوند محيط ژوژنئوم و ابتداي ايلئوم، عاري از ميكروارگانيزم باشند. دريچة ايلئوسكال نيز مانع مهاجرت باكتريها از رودة بزرگ به رودة باريك مي‌شوند. ارگانيزم ها پس از ورود به رودة باريك بايد تجمع پيدا كنند (مانند عامل وبا و اشريشيا كولي) و يا بايد مخاط موضعي را مورد تهاجم قرار دهند (مانند روتاويروس و عامل نوروالك) و يا بايد با عبور از رودة باريك خود را به ايلئوم انتهايي برسانند و آنجا را مورد حمله قرار دهند (مانند سالمونلا و شيگلا).

حركات دودي روده مانع مؤثري جهت جلوگيري از تجمع ارگانيزم هاست ولي در مقابل عوامل ايجاد كننده اسهال نيز داراي عناصري بنام فيمبريا يا لكتين هستند كه آنها را به سطح سلولهاي مخاطي متصل مي‌كنند. فلور طبيعي مدفوع نيز حاوي موادي است (مانند اسيدهاي چرب و كولي‌سين) كه از تكثير و تجمع باكتريهاي مهاجم جلوگيري مي‌نمايند .

بايد تأكيد شود كه مشكلات عمده‌اي در يافتن علل ايجاد كننده اسهال در كشورهاي در حال توسعه وجود دارد حتي با استفاده از بهترين روش هاي موجود و مجرب ترين افراد تنها مي توان 70 تا 80 درصد از علل اسهال را تشخيص داد. با افزايش تعداد بيماران ايدزي و بيماران نقص ايمني، نقش اسهال حتي در كشورهاي پيشرفته نيز پررنگتر مي شود زيرا اسهال در اين بيماران شايعتر و طولاني تر و مهلك تر است.

تشخیص انمی (کم خونی ) های شایع

اگر مقدار غلظت هموگلوبین شما (Hb)  و یا هماتوکریت (HCT) شما کمتر از رنج پایین 95 % فاصله مرجع (طبق جدول زیر) باشد شما مبتلا به یک سندروم بسیار معروف آنمی یا کم خونی هستید . اما از کجا بدانیم که چرا  کم خونی داریم و چگونه کم خونی ما قایل تشخیص است ؟؟؟

بعد از تست خون اندیکسهای خونی شما به دست می آید و با مقایسه آنها با مقادیر نرمال کم خونی و یا عدم کم خونی شما گزارش می شود . طبق استانداردهای FDA هماتوکریت  و هموگلوبین افراد تقریبا باید طبق الگوی زیر باشد :

سن	هموگلوبین (g/dL)	هماتوکریت (%)
تولد تا ۲ هفته گی	۱۴/۵ - ۲۴/۵	۴۴ - ۶۴
۲ هفتگی تا ۶ هفتگی	۱۲/۵ - ۲۰/۵	۳۹ - ۵۹
۲ ماهه تا ۶ ماه	۱۰/۷ -۱۷/۳	۳۵ - ۴۹
۶ ماهه تا ۱ سال	۹/۹ - ۴/۵	۲۹ - ۴۳
۱ ساله تا ۶ سال	۹/۵ - ۱۴/۱	۳۰ - ۴۰
۶ ساله تا ۱۶ سال	۱۰/۳ - ۱۴/۹	۳۲ - ۴۲
۱۶ تا ۱۸ سال	۱۱/۱ - ۱۵/۷	۳۴ - ۴۴
بیشتر از ۱۸ - مرد	۱۴/۰ - ۱۷/۴	۴۲ - ۵۲
بیشتر از ۱۸ زن	۱۲/۰ - ۱۶/۰	۳۶ - ۴۸

اگرهماتوکریت و هموگلوبین شما کمتر از حد پایین این رنج در محدوده خود هستید به احتمال قوی شما کم خونی دارید . اما برای دانستن اینکه به کدام نوع از کم خونی ها مبتلا هستید به جدول زیر مراجعه کنید .

• اگر قادر به دیدن واضح جدول نیستید اینجا کلیک کنید و یا بر روی عکس برای بزرگ نمایی کلیک کنید .

لینک کتاب ها به رورسانی شد به تاریخ ۹۲/۰۵ 

سلام . به خاطر رشته خاصی که داریم باید مطالب و دروس خود را از کتب و تکست بوک های معتبر جمع آوری کنیم . من هم در این زمینه مقداری کتاب الکترونیکی از وب گردی جمع آوری کرده ام وبه صورت آرشیو در هارد دارم و  بسیاری از مطالب وبلاگ را هم از این کتابا استخراج می کنم . درسته که زبان کتابها انگلیسی است اما به زبان ساده و با لغات ابتدایی نوشته شده است . سعی می کنم هر از مدتی یکی از این کتاب ها را در وبلاگ معرفی کنم تا هم خواسته دوستان برآورده شود و هم شما دوستان و همکاران استفاده کافی از این کتاب ها ببرین .

اولین کتابی که می خواهم معرفی کنم در زمینه هماتولوژی است . این کتاب می تواند یک مرجع خوب برای خون شناسان و دانشجویانی مانند ما باشد . علاوه بر اینکه تمام عکس ها رنگی هستند اطلس بسیار کاملی که همراه با توضیحات سلیس و روانی است را هم دارد . تعداد صفحات کتاب ۱۹۹ صفحه رنگی است .

Color Atlas of Hematology - Practical and Clinical Diagnosis

برای دانلود کلیک کنید.  (حجم: ۶ مگابایت)

برای اینکه دسترسی شما به کتاب ها راحت باشد هر کتابی را که در وبلاگ قرار خواهم داد یه لینک هم در این قسمت قرار خواهم داد . موفق باشین

• میکروبیولوژی جاوتز 
• اطلس رنگی هماتولوژی
• بیوشیمی مصور هارپر 2009 
• دانلود بیوشیمی بالینی تیتز - Fundamentals of Clinical Chemistry
• دانلود اطلس انگل شناسی
• دانلود ایبوک تشخیص ۱۰ دقیقه ای
• دانلود دو کتاب در زمینه تستهای آزمایشگاهی
• دانلود اطلس رنگی انگل شناسی
• دانلود ایمونولوژی کوبای
• دانلود اطلس رنگی هماتولوژی اسپرینگر

یکی دیگر از رشته های سخت علوم آزمایشگاهی ، انگل شناسی و یا پارازیتولوژی است . این رشته به دو شاخه اصلی کرم شناسی و تک یاخته شناسی و (حشره شناسی ) تقسیم بندی می شود . هر چند که امروزه استفاده از تستهای انگل شناسی کاهش یافته اما باز هم شناسایی انگلها یکی از آزمایشات روتین در آزمایشگاه ها است .

یکی از این کرم ها ، کرمک است که شاید به گوش شما خورده باشد . در این پست در مورد این کرم صحبت خواهیم کرد .

 

 

کرمک شایعترین انگل کرمی نواحی معتدل است و جالب است بدانید که ، 10% جمعیت جهان مبتلا هستند و علت اینکه بیشتر افراد را درگیر کرده است این است که به این کرم کمتر توجه می شود . انتوبیوس ورمیکولاریس فقط در انسان و به ندرت در شمپانزه دیده می شود و این کرم ساکن سکوم و آپاندیس( رودۀ بزرگ) است . همان طور که دوستان مطلع هستند این کرم جز نماتد ها است .

• روشهاي رايج و سريع ميكروبشناسي جهت شناسائي باكتريها و قارچها ۴(اکسیداز)
• برای دیدن لیست کل تست ها به اینجا بروید

اين آزمايش جهت شناسائي احتمالي گونه‌هاي نايسريا و تشخيص اوليه باسيلهاي گرم – منفي انجام مي‌شود، آزمايش اكسيداز نشانه وجود آنزيم سيتوكروم اكسيداز مي‌باشد. اين آنزيم پورفيريني حاوي آهن در مكانيسم انتقال الكترون و در برخي از باكتريها در مسير متابوليك نيترات مشاركت مي‌كند. اين آزمايش را مي‌توان با ريختن معرف بر روي كلني باكتري انجام داد. اما وقتي كه با روي كواكس (Kovac's) انجام شود، تفسير آن بسيار ساده خواهد بود. اگر از سيم‌هاي حاوي آهن جهت انتقال كلني استفاده كنيم واكنش مثبت كاذب ايجاد مي‌گردد، بنابراين استفاده از سيم پلاتيني يا ميله‌هاي چوبي يا پلاستيكي  توصيه مي‌گردد. برخي از ارگانيسم‌ها ممكن است پس از 10 ثانيه اول واكنش ضعيفي ايجاد نمايند، چنين نتايجي قطعاً قابل قبول نيست، پاساژ دادن يك ارگانيسم چندين بار بر روي   محيط‌هاي مصنوعي و آزمايش ساب كالچر بسيار تازه برخي اوقات ممكن است يك واكنش منفي يا مشكوك را به جاي واكنش اكسيداز مثبت حقيقي نشان دهد

روش آزمایش - Kovac's method

اصول: آنزيم سيتوكروم اكسيداز قادر به اكسيد كردن سوبستراي تترامتيل – پارا – فنيلن دي آمين – دي هيدروكلرايد و تشكيل محصول رنگي ايندوفنل (Indophenol) مي‌باشد. اگر مقدار كمي از ارگانيسم توليد كننده اين آنزيم را بر روي يك تكه كاغذ آغشته به سوبسترا بماليم، رنگ ارغواني تيره اي ايجاد مي‌شود.

روش انجام آزمایش

1. محلول 1% تترامتيل – پارافنيلن دي آمين – دي هيدروكلرايد مورد استفاده قرار مي‌گيرد. معمولاً مي‌توان جهت مصرف روزانه 50 ميلي گرم پودر را در ظروف در‌دار كوچك پلاستيكي ريخته و 5 ميلي ليتر آب مقطر به آن اضافه نموده و هر روز يك ويال را مورد استفاده قرار داد.
2. يك كاغذ صافي تميز را در سطح يك پليت استريل پلاستيكي قرار داده و آنرا با چند قطره از معرف تازه مرطوب نمائيد.
3.  مقدار كمي از كلني جوان (كمتر از 24 ساعت) را با استفاده از يك اپليكاتور چوبي ( آهنی و یا .. نه ) تميز برداشته و بر روي كاغذ صافي مرطوب شده قرار مي‌دهيم.
4. از نظر تغيير رنگ كلني‌ها به رنگ آبي و بنفش (در مدت 10 ثانيه) بررسي مي‌كنيم، دقت كنيد كه زمان بررسي رنگ اهميت زيادي دارد.

بررسي نتايج

ارگانيسم هائي كه داراي آنزيم اكسيداز هستند (گونه‌هاي جنس نايسريا) رنگ كلني را در مدت 10 ثانيه به رنگ بنفش تغيير مي‌دهند. ارگانيسم هائي كه فاقد اين آنزيم هستند (مانند اشريشيا كولي) در مدت 10 ثانيه هيچ تغيير رنگي را ايجاد نمي‌نمايند.

سلام بر دوستان و با نام خدا

فکر کنم کسی نیست که تا به حال به آزمایش خون نرفته باشد چون همانطور که در پستهای قبلی به اهمیت و ضروریت این تست پرداختیم ، تست خون یکی از مهمترین آزمایشات در آزمایشگاه های طبی است و ارزش تشخیصی بسیار بالایی دارد .

اما برای اینکه به اختصارات و اطلاعات لازم از برگه آزمایش دست یابیم نیازمند یکسری تخصص و اطلاعات داریم تا از وضعیت بدنی خون آگاه شویم . ما در این پست به شما کمک می کنیم تا اختصارات آزمایشی را به طور خلاصه فراگیرید و خودتان بدون کمک کسی جواب تست های خونی خود را تفسیر کنید . امیدوارم که مفید واقع شود .

• برای آگاهی از رنج نرمال هر یک از اندیکس ها به اینجا بروید .
• اندیکسهای زیر ، در همه آزمایشات خون (هماتولوژی) وجود دارند و اگر نیاز به توضیح و یا معرفی اندیکس دیگری است کامنت کنین تا اضافه شود .
• برای مشاهده سلول های نرمال در زیر میکروسکوپ به اینجا بروید .

 مقدمه

در گذشته اندیکسهای خونی توسط تکنسین انجام میشد ولی رفته رفته به علت نیاز به آزمایش خون ، افزایش جمعیت ، اساسی شدن آزمایش خون برای بسیاری از بیماری ها ، افزایش هزینه و وقت زمانی که توسط تکنسین تست انجام میشد و ........ روش دستی ، جای خود را به دستگاه های پیشرفته و مجهز داد . امروزه در بسیاری از آزمایشگاه ها و بیمارستان های کشور این دستگاه ها نصب و مورد استفاده قرار می گیرد .با همه گستردگی این دستگاه ها باز هم انسان از این پروسه خارج نشده است و کالیبراسیون دستگا ه ها توسط تکنسین انجام می شود .

هماتوکریت  - Hematocrit

شاید مهمترین و معروفترین اندیکس خونی باشد که در بین عموم هم رایج است . هماتوکریت درصد گلبولهای قرمز به حجم کلی خون است . واحد هماتوکریت لیتر در لیتر است ولی معمولا به صورت درصد بیان می شود . مقادیر مرجع معمولی برای مردان 41 الی 51 و برای زنان 36 الی 45 است . معمولا کمتر از این مقدار را آنمی و بیشتر از آن را پلی سایتمی می نامند . مقادیر هماتوکریت به سن و جنس و شرایط جغرافیایی بستگی شدیدی دارد به طوری که در ارتفاع زیاد هماتوکریت زیاد (به علت اکسیژن کم) است و یا در افراد سیگاری مقدار هماتوکریت زیاد است . در اطفال زیر ده سال 35 درصد و در نوزادان ممکن است تا 60 درصد هم باشد  . پس هماتوکریت نشان دهنده مقادیر کل گلبولهای قرمز خون شما نسبت به کل خون است (کل خون انسان 6 لیتر است ) .

اندیکس های گلبول های قرمز

گلبولهای قرمز دارای ساختار مشخص مقعر و بیضی شکل خاصی دارند هر گونه تغییر در اندازه ، رنگ و شکل ظاهری این سلولها نشان دهنده نوعی نا هنجاری در بدن است . اما برای شناسایی این نا هنجاری ها باید اندیکس های خونی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد . اندیکسهای خونی شامل یکسری اطلاعات از شکل ، اندازه ، رنگ و .. گلبولهای قرمز هستند که توسط دستگاه و فرمولهای ویژه اندازه گیری می شوند . هر گونه تغییر از مقادیر نرمال نشان دهنده تغییر در ساختمان  و یا منشا گلبولهای قرمز است . این اندیکس ها توسط هماتوکریت ، غلظت هموگلوبین و تعداد گلبولهای قرمز به دست می آید .

 Mean Cell Volume (MCV) | میانگین حجم سلولی

MCV حجم متوسط گلبولهای قرمز است و از هماتوکریت و شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . واحد آن فمتولیتر است . در تالاسمی مقدار این اندیکس کاهش میابد .

MCH = Mean Cell Hemoglobin | محتوای متوسط وزن هموگلوبین  

MCH محتوای متوسط وزن هموگلوبین گویچه قرمز است و با استفاده از غلظت هموگلوبین تقسیم بر  شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . 45 درصد خون ما از سلولها خونی تشکیل شده است و 55 درصد از پلاسما . از این 45 درصد ، 33 درصد  سلولها خونی شامل گلبولهای قرمز است و 33 درصد هر گلبول قرمز از هموگلوبین تشکیل شده است .

Mean Cell Hemoglobin Concentration (MCHC) | میانگین غلظت هموگلوبین سلولی

MCHC  غلظت متوسط هموگلوبین  در حجم معینی از گلبولهای قرمز است . و با تقسیم هموگلوبین بر هماتوکریت به دست می آید مقدار نرمال ان 33 گرم در دسی لیتر است .

Red Cell Distribution Width (RDW) | پهنای یا عرض گسترش گلبولهای قرمز

این یکی از اندیکس های تازه به دوران رسیده است و چند مدتی است که در تستها درج می شود . تا به حال خودم هم تو این مشکل داشتم . همانوطر که گفتیم گلبولهای قرمز اندازه های تقریبا یکسانی دارند . هر گونه تغییر در اندازه انها را انیزوسیتوز می گویند و این اندیکس نشان دهنده مقدار انیزوسیتوزی گلبولهای قرمز است . مثلا در کمبود اهن نزدیک 18 است . امیدوارم که مفهمو را رسانده  باشم .با توجه به اطلاعاتی که دوست عزیر آقای فریبرز در اختیار ما قرار دادند مقادیر RDV از روابط زیر به دست می آید :

RDW=SD/MCV * 100

SD= اندازه بزرگترين RBC - اندازه كوچكترين RBC (بر حسب FL)

اندیکس های مربوط به شمارش سلولهای خونی

مواردی که در بخش قبلی مطرح شد مربوط به گلبولهای قرمز خون بود . ولی در یک جواب آزمایش شمارش سایر سلولها هم انجام و گزارش می شود که کمک فراوانی در شناسایی و تشخیص بیماری می کند . برای نمونه در انمی تعداد گلبولهای قرمز کاهش می یابد و یا در عفونت مقادیر نوتروفیل ها افزایش می یابد . در عفونت و یا لوسمی مقادیر لوکوسیتها (گلبولهای سفید ) افزایش میابد . و یا در ترومبوسایتوپنی مقادیر پلاکت کاهش میابد .

• گلبولهای قرمز

این سلول ها کوچک (8 میکرومتر ) جز کوچکترین سلولهای بدن هستند و 25% کل سلولهای بدن را شامل می شوند . افزایش و کاهش انها نشان دهنده پلی سایتمی و یا انمی است

• گلبولهای سفید

گلبولهای سفید نقش دفاعی در بدن را بر عهده دارند . در برگه آزمایش تعداد نوتروفیلها ، بازوفیلها و ائوزینو فیلها و مونوسیت ها ذکر می شود . 60 – 70 درصد گلبولهای سفید از نوتروفیل ها تشکیل شده است . افزایش انها می تواند نشان دهنده لوسمی یا سرطان خون باشد .

• پلاکت ها

مقادیر پلاکتی هم جزئی دیگر از برگه آزمایش است . پلاکتها وظیفه انعقاد خون را بر عهده دارند .

ESR

مقدار رسوب گلبولهای قرمز است و یک آزمایش عمومی برای بسیاری از ناهنجاری ها است . عوامل مختلفی بر ESR تاثیر دارند . مثلا فیبرینوژن پلاسما و گلوبولین ها و کلسترول درجه رسوب را زیاد و آلبومین پلاسما و لیسیتین درجه رسوب را کاهش می دهد . تغییرات مرفولوژی هم بر ان اثر میگذارد .

• پنومونی باکتریایی و میلوم مولیتیل بیشترین رسوب را دارد .
• در این پست به طور کامل در مورد ESR بحث کردیم . به اینجا بروید .

دوستان امروز به چند تا عکس با حال و بسیار زیبا برخوردم که واقعا ارزش دیدن را دارد . عکسها با کیفیت بسیار بالا هستند و توسط میکروسکوپ الکترونی گرفته شده اند و سپس رنگ امیزی اختصاصی شده اند . برای بزرگنمائی عکس ها ، بر روی عکس کلیک کنید .