علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

Alpha-Fetoprotein (AFP, Maternal Serum Alpha-Fetoprotein[MSAFP]), Triple Marker

آلفا فیتو پروتئین، پروتئینی کروی هست که در کسیه زرده  و کبد جنین تشکیل می شود . با رشد جنین، میزان آلفا فیتوپروتئین در سرم مادر افزایش می یابد. بعد از تولد تنها مقدار کمی از این  پروتئین در جریان خون باقی می ماند.  این آزمایش روش تشخیصی اولیه برای شناسایی نقص های  طناب عصبی(neural tube defects) مانند  اسپاینا بیفیدا (spina bifida) و آنانسفالی در جنین است. این تست در هفته های ۱۵ تا ۲۰ حاملگی انجام می گیرد. این تست، تست قطعی در تشخیص بیماری ها نیست . در صورت افزایش غیرطبیعی میزان AFP باید با سایر تست های مکمل مانند اولتراسوند و همچنین آزمایش AFP در مایع آمنوتیک بررسی شود.

در بسیاری از مراکز، تست AFP همراه با تست های استریول و تست HCG  درخواست و ازمایش می شود. به این سه تست نام های گوناگونی مانند تست "Triple "  می گویند. اندازه گیری میزان این سه تست در کنار هم، برای غربال گیری نقص های طناب عصبی، تریزومی 18 و تریزومی 21(سندرم داوون) مورد استفاده قرار می گیرد. زمان حاملگی برای به دست آوردن نتایج دقیق بسیار مهم است چون مقدار آن در هفته های مختلف حاملگی متفاوت است. بهترین راه تشخیص مدت حاملگی استفاده از اولتراسوند است. تست AFP یک تست غربال گیری است  نتایج منفی عدم وجود نقص در جنین را رد نخواهد کرد!

علاوه بر استفاده فوق، تست AFP به عنوان یه نشانگر سرطان (تومور مارکر) برای برخی سرطان ها استفاده می شود. برخی اوقات سلول های سرطانی ماده ای مانند AFP جنین تولید می کنند . بالا بودن میزان AFP در این شرایط نشان دهنده قوی وجود سلول های سرطانی خواهد بود بنابراین AFP راهی برا دسترسی به درمان سرطان هم است.

سرم مادر برای تشخیص NTDs نمونه مناسبی خواهد بود و برای همه زنان حامله باید این تست انجام گیرد. زنانی که دارای مقدار بالایی از AFP هستند باید توسط روش های مکمل دیگر (مانند اولتراسوند)برای بررسی احتمال NTD جنین، بررسی شوند.  دوستان آزمایشگاهی دقت کنند که نمونه مورد نیاز برای این تست باید بدون همولیز باشد. قبل از انجام تست نیازی به رژیم غذایی خاصی نیست. 7 میلی لیتر خون EDTA دار برای این منظور مورد استفاده قرار می دهیم.

مقادیر نرمال:

• زنان غیر حامله و مردان:  40> میلی گرم بر لیتر (mg/L) یا نانو گرم بر لیتر
• زنان حامله: متفاوت بر اساس سن حاملگی و باید توسط ازمایشگاه تعیین شود.

احتمالات ممکن نتایج غیر طبیعی

افزایش:

• سیروز
• سرطان سینه
• سرطان کولون
• دیسترسی جنین
• نقص عصبی جنین
• سرطان گاستریک
• سرطان کبد
• هپاتیت
• سرطان ریه
• چند جنینی
• سرطان پانکراس
• سرطان کلیه
• سرطان بیضه

کاهش:

• سندرم داوون
• مرگ جنین

منبع: ترجمه شده از کتاب McGraw-Hill Manual of Laboratory and Diagnostic Tests