در عصر تکنولوژی فعلی، مراقبتهای بهداشتی فصل جدیدی از نظم و تخصص را معرفی کرده است. با توجه به این اصل، بچههای علوم آزمایشگاهی باید دانش وسیع و جامعی در مورد این موضوع نسبت به سایر زمینهها داشه باشند. آزمایشگاهها وتستهای تشخیصی برای به دست اوردن اطلاعات اضافی و حیاتی در مورد فرد بیمار بنا شدهاند اما برای درمان کافی نیست و باید با تاریخچه بیماری و همچنین مشاهده بالینی همراه باشد. تستهای تشخیصی میتواند اطلاعات با ارزشمند در مورد فرد بیمار و یا نحوه پاسخ نسبت به داروی خاص را داشته باشد که با مشاهده بالینی و فیزیکی دسترسی به چنین اطلاعاتی ميسر نیست. به طور کلی تستهای تشخیصی را میتوان به ردههای زیر تقسیم بندی کرد:
۱. Basic screening | غربال گریهای اولیه (به طور معمول و رایج برای غربال گری افراد سالم برای جداسازی نمونههای مشکوک استفاده میشود)
۲. Establishing (initial) diagnoses | تستهای تشخیصی اولیه
۳. Differential diagnosis | تستهای تشخیصی افتراقی
۴. ارزیابی کردن نحوه مدیریت داروی تجویز شده و همچنین نتایج حاصل از آن
۵. Evaluating disease severity | ارزیابی شدت بیماری
۶. مانیتورینگ سیر بیماری و همچنین بررسی پاسخ به دارو
۷. تستهای مجموعهای
۸. تستهایی که برای حالت خاص، نشانه خاص و.. تعریف شده است. (مانند التهاب، عفونت)، تست تجاوز جنسی، مانیتور کردن دارو، تستهای کالبد شکافی و..... برخی از تستهای انتخابی را در جدول زیر میتوانید مشاهده کنید.
تستهای تشخیص شمشیری دولبه هستند به این معنی که اگر به درستی تجویز نشوند میتوانند اثرات جبران ناشدنی و یا حتی مرگ را به دنبال داشته باشند. به همین دلیل روش تجویز هر تست نیاز به آگاهی کامل و بررسی تمام جوانب امر است هر چند استانداردهایی هم در این زمینه این مسیر را کنترل میکنند. هر تست تشخیصی بر اساس قضاوت باطنی و ذهنی پزشک معالج درخواست میشود. گاهی برخی از تستهای تشخیصی بسیار مهم و حیاتی هستند و درخواست و صحت نتیجه ان با مرگ و یا ادامه زندگی فرد مرتبط است (برای مثال: تشخیص بالاترین مصرف اکسیژن برای تعیین میزان ریسک پذیری جراح، قبل از جراحی سرطان مری). استفاده از خط مشی ارزیابی تستهای تشخیصی برای زمان بندی، انتخاب، حذف و یا حفظ تست (تشخیص افتراقی و انجام تست مشخص) در مدیریت بیماری و همچنین کنترل هزینهها بسیار مهم و اساسی است. فرایند این خط مشی بدین صورت است که کیفیت تشخیصهای عملی را بر اساس گزارشات منتشر شده تستهای کلینیکی، توافق عامه و یا توافق آزمایشگاهها دسته بندی میکند. برای نمونه: تستها را در دستههای ۱ تا ۵ قرار میدهیم.
دسته یک: این تستها دارای گواه و پایه عملی هستند برای نمونه: اندازه گیری گلوکز پلاسما در یک آزمایشگاه معتبر برای تشخیص و یا مانتیور کردن دیابت.
دسته دوم: گواه بر این نوع تستها مطالعات گسترده و ثبت شده هست برای نمونه: گرفتن خون از فرد ناشتا برای بررسی میزان گلوکز خون.
دسته سوم: بدون گواه منتشر شده و یا تنها در یک نمونه دیده شده و یا بر اساس گواههای تاریخی برای نمونه: خود فرد با مانیتورینگ گلوکز خون خود میتواند کنترل بهتری بر روی آن داشته باشد.
دسته چهارم: بر اساس باورهای عمومی و یا آزمایشگاهی و یا نظرخواهیهای اینترنتی مانند اندازه گیری کتون در ادرار و یا خون برای یافتن کتواسیدوز دیابتی (در خانه و یا آزمایشگاه)
دسته پنجم هم باورهای عمومی مردم هستند.
سن بالای ۷۰ سال
سابقه سقوط از ارتفاع
سابقه بیماری مزمن جدی
سابقه آلرژی (لاتکس، ید، مواد داروئی و...)
عفونت و یا ریسک عفونت (ایدز، پیوند اعضا، شیمی درمانی، رادیودرمانی)
افراد پرخشاگر و غیراجتماعی
ناهنجاریهای ناگهانی ناشی از بیماری مانند صرع
درد غیر قابل تحمل
از کارافتادگی حرکت دستگاه گوارش
استفاده از دستگاه برای ادامه زندگی روزانه
تلو تلو خردن و یا مشکل حرکتی
شرایط و ناهنجاریهای عصبی – ماهیچهای
ضعف و ترس
تفکر نامناسب و یا غیر منطقی
مورمور شدن
مشکل بینایی جدی
ناهنجاریهای شنوائی
استفاده و یا اعتیاد به الکل و یا سایر داروهای غیر مجاز
استفاده داروهای آنتی دیوریتیک، مسکن، آرام بخش و یا داروهای OTC
- حقوق و مسئولیتهای بیمار
- در تمام مراحل انجام تستهای تشخیص فرد حق دارد که:
- با تفکر دقیق، صادقانه، مودب و آبرومند بر اساس ملاحضات حفظ حریم خصوصی، حفظشان و مقام فرد، فرهنگ و اعتقادات و باورهای شخصی و صرف نظر از هر گونه جهت گیری مراقبت شود.
- در تصمیم گیریهای مورد بحث و یا احتیاج داشتن به شریک در حین انجام تست در صورت درخواست بیمار بتواند فرد دیگری را برای کمک درخواست کند.
- قبل از تست، شرح حال بالینی خود را بازگو کند. منفعت، خطرها و راههای معقول غیر آزمایشی معقول را به فرد معرفی کند.
- هزینه و بیمه بودن و یا نبودن تست را بداند.
- تست درخواست شده را رد کند.
- انتظار داشته باشد تا خانواده و یا سایر عزیزانش در صورت درخواست خود فرد و یا شرایط مناسب در حین آزمایش کنارش باشند.
- انتظار داشته باشد تا تمام استانداردهای تشخیصی توسط کارمندان در حین انجام تست رعایت شود.
- انتظار داشته باشد که کارمندان سالم، با مهارت و با کیفیت مناسب تشخیصی، کارهای خود را به ترتیب انجام دهند.
- انتظار داشته باشد که تمام مراحل در حین انجام تست و بعد و قبل از آن به فرد و خانواده فرد معرفی شود. شامل هدف و طبیعت تست، آمادگی قبل از تست، تست واقعی، فواید بعد از تست، خطرات، اثرات جانبی و عوارض ان. در تمام مراحل دادن اطلاعات باید ادب و حساسیت نسبت به تست ملاحظه شود.
- از زمان جواب دهی تست خود مطلع باشد واز سایر تستها و درمان هم بعد از تست خود آگاهی داشته باشد.
- انتظار داشته باشد که تمام گفتهها لفظی و نوشتنی، گفتگوهای الکترونیکی، پروندههای پزشکی و انتقال انها با دقت و محرمانه انجام میگیرد.
