سه ضد انعقاد اصلی که در ازمایشگاه مورد استفاده قرار میگرد عبارت است از :
EDTA
Tri sodium Citrate
Heparin
EDTA | Ethylene diamine tetra acetic Acid
ساختمان EDTA
این ضد انعقاد به وسیله عمل جذب و جداسازی (Chelating) مانع روند ابشاری انعقاد می شود . EDTA بهترین نوع ضدانعقاد برای مطالعه گسترش خون محیطی است و برای تستهای انعقادی مصرف نمی شود چون فاکتور 5 و8 در مقابل EDTA نا پایدار است.EDTAنمک های سدیم یا پتاسیم از ضد انعقادهای مناسب برای آزمایشات روزمره خونشناسی مانند HCT,RETIC,HGB,CBC,PLT می باشند .
انواع EDTA
EDTAبه صورت اسید آزاد به تنهایی بعنوان ضد انعقاد مصرف نمیگردد و بیشتر نمکهای آن مورد استفاده است . EDTA به طور کلی سه نوع است :
EDTA دی سدیک به همراه دو ملکول آب | EDTA-NA2,2H2O
به صورت پودر کریستال بدون بو میباشد.
حلالیت آن در حرارت 20 در سانتی گراد میباشد.
با دو مولکول آب دی پتاسیکEDTA | EDTA-K2,2H2O
قابلیت حلالیت بیشتری داشته و به توصیه ICSH بهترین نوع EDTA است .
EDTA-K3 | EDTA تری پتاسیک
بصورت مایع مصرف میشود به راحتی در آب حل میشود وغلظت 15 گرم درصد تهیه کرده به هر لوله حدود 054/0 سی سی که معادل 7میلی گرم پودر است برای 5 سی سی خون اضافه می کنیم .
PH آن بین 8-7 است.
نکات مهم در مورد EDTA
زمان نگه داری نمونه در حرارت اتاق بیش از 6 ساعت نباشد.
در دمای یخچال تا 24 ساعت مقادیر پارامترهای خونی PCV,WBC,RBC,PLT,MCV,HG ثابت است.
MPV بیش از یک ساعت نباید از زمان نمونه گیری گذشته باشد.
مقدار بیش از 2 میلی گرم EDTA به ازا هر سی سی خون سبب کاهش قابل توجه هماتوکریت و در نتیجه افزایش MCHC خواهد شد.
افزایش میزان EDTA موجب افزایش کاذب واکنش های انعقادی شود.
این ماده روی فاکتور 5 و8اثرات تخریبی داشته و از این رو ضد انعقاد سفارش شده برای آزمونهای انعقادی سیترات سدیم می باشد.
پدیده اقماری شدن پلاکت ها منحصرا با ضد انعقاد EDTA گزارش شده .دراین پدیده پلاکت ها دور نوتروفیل ها و منو سیت ها بصورت اقماری ظاهر می شوند.این پدیده باعث میشود که شمارش پلاکت های بیمار بطور چشمگیری کاهش یابد.
چنانچه خون دارایEDTA آلوده به انگل مالاریا باشدو به مدت طولانی بماند جهت تشخیص رنگدانه های آن مناسب نیستند.
اگر خون در EDTAبیش از 6 ساعت بماند گلبولهای قرمز حالت کروی پیدا می کنند
هسته لنفوسیتها و منوسیتها منشعب شده بصورت برگ شبدری در آمده وبا واکوئلهای سیتوپلاسمی همراه می شوند. نوتروفیلها بصورت یک لوب ظاهر می شوند.
نا کافی بودن EDTA باعث تجمع پلاکتی گشته و ایجاد لخته های ریز را در نمونه می نماید.
اگر از ظروف Vacutainer استفاده میکنید برچسب روی ظروف موارد زیر را دارا باشند
ذکر نوع نمک EDTAومقدار آن
مقدار حجم خون مورد نیاز
تاریخ انقضا
وشرایط نگه داری
تری سدیم سیترات
تری سدیم سیترات با حذف کلسیم از ترکیب پروترومبیناز واکنش تبدیل پروترومبین به ترومبین رامتوقف میکند.در نتیجه تبدیل فیبرینوژن به فیبرین مهار خواهد شد.این واکنش با افزودن کلسیم به خون برگشت پذیر است.رایج ترین شکل مصرف آن نمک تری سدیم با وزن مولکولی294 (با دو مولکول آب)است.ترکیب سدیم سیترات و اسید سیتریک راسیترات سدیم بافری می گویند.این نوع از نوع غیر بافری ارجحتر است.
تاکید بر اهمیت غلظت صحیح سیترات به دلیل مشاهده اختلاف نتایج بین دو علظت 3.2% و 3.8% اسکولاریته 3.2 به اسمولاریته پلاسما نزدیک تر است. چون سیترات سدیم دارای غلظت کمتری است در مقادیر مختلف هماتوکریت نتایج آزمایش های انعقادی تغیرات کمتری نشان خواهد داد. سازندگان کیتهای PT میزان ISI را بر اساس 3.2 ارائه میدهند. بر اساس پیشنهاد NCCLS و ISTH غلظت مناسب 105-109یا به عبارتی 3.31-3.2 ( 3.2%)میباشد.
طرز تهیه سیترات
32گرم پودرتری سدیم سیترات با دو مولکول آب را در یک لیتر آب حل کرده به حجمهای 10 میلی لیتری تقسیم کنید سپس به مدت 15 دقیقه در 121 درجه اتو کلاو شود.این محلول در یخچال 4 درجه به مدت چندین ماه پایدار است و در صورت مشاهده کدورت و یا رشد کپک باید دور ریخته شود.
این ضد انعقادی را برای آزمایش های انعقادی باید به نسبت 1:9 (0.2سی سی سیترات سدیم 3.2 گرم در صد+ 1.8سی سی خون) به کار برد.برای برای اندازه گیری سرعت رسوب گلبول های قرمزٍٍESR) )از تری سدیم سیترات 0.2باید استفاده کرد .
برای محاسبه میزان ضد انعقاد دو روش وجود دارد.ابتدا هماتوکریت بیمار را بر روی محور افقی یافته وسپس بر اساس حجم نهایی مورد نظر (حجم خون +حجم ضد انعقاد)منحنی 1 یا 2 یا 5 یا 10 را انتخاب کرده و خطی عمودی از از مقدار هماتوکریت بیمار تا منحنی فوق رسم کنید.واز روی منحنی عمودی مقدار ضد انعقاد را بیابید .
روش دوم استفاده از فرمول است :
X=(100-PCV)/(595-PCV)
برای مثال اگر هماتوکریت بیمار 55 باشد
X=(100-55)/(595-55)=45/540=0.08
یعنی برای یک میلی لیتر خون ضد انعقاد باید 0.08می لیتر ضدانعقاد را به 0.92 می لیتر خون اضافه نمود.
برچسبها: ضد انعقاد, EDTA
