واژينوز باكتريايي (واژنيت غيراختصاصي)
حالتي است كه همراه با ترشح واژينال زياد و بدبو ميباشد و در آن تعداد گاردنلا واژيناليس و ساير بيهوازيها افزايش و تعداد لاكتوباسيل كاهش مييابد. جهت تشخيص واژينوز باكتريايي حداقل سه مورد از مشخصات ذيل بايد وجود داشته باشد:
-
ترشح واژينال غيرطبيعي
-
pH واژن بيشتر از 5/4 باشد.
-
وجود سلولهاي نشانگر Clue cells (سلولهاي اپيتليال كه تعداد زيادي باكتري به آنها متصل شده و حدود نامشخص باشد).
-
در اثر افزودن يك قطره پتاس 10% به ترشح واژن بويي شبيه به بوي ماهي ايجاد ميشود.
-
در خانمها نيز التهاب مجرا (Urethritis) اغلب توسط گنوكك ايجاد ميشود.
در صورتي كه در برگه درخواست آزمايش قيد شده باشد، نمونههاي سرويكوواژينال از نظر استافيلوكك طلايي (سندرم شوك سمي)، استرپتوكك آگالاكتیا (عفونت نوزادان)، ليستريا منوسيتوژن (عفونت نوزادان) و گونههاي كلستريديوم (سقطهاي عفوني) قابل بررسي ميباشند.
نمونه برداري معمولاَ توسط پزشك انجام ميشود. آزمايش مستقيم ترشحات واژن بهترين متد تشخيص واژينيت است ولي در مورد سرويسيت ارزش تشخيصي آن بسيار كمتر است. يك قطره از ترشحات واژن را بر روي لام قرار داده و در صورتيكه غليظ باشد با يك قطره سرم فيزيولوژي مخلوط كرده و با قرار دادن لامل بر روي آن با عدسي 40 × ميبينيم. تريكوموناس واژيناليس با حركت مخصوص خود، قارچهاي جوانه دار و سلولهاي نشانگر با اين بزرگنمايي قابل بررسي هستند. ميسيليوم كاذب كانديدا آلبيكنس بندرت ممكن است در ترشحات واژن مشاهده شود. سلولهاي نشانگر در اكثر واژينوزهاي باكتريايي مشاهده ميشوند. از نظر تشخيص سلول نشانگر، محو بودن حدود سلولي مهمتر از ظاهر گرانولار يا كثيف سلولهاي اپيتليال ميباشد. آزمايش مرطوب Wet mount نمونه سرويكس توصيه نميشود.
-
رنگ آميزي گرم بهترين روش جهت تشخيص واژينوز باكتريايي ميباشد. اسمير واژن طبيعي داراي مقدار زيادي لاكتوباسيل (باسيلهاي گرم مثبت بزرگ) بوده و تعداد لكوسيتها كمتر از 5 عدد در هر ميدان ميكروسكوپي ميباشد.
خصوصيات واژينوز باكتريايي در رنگ آميزي گرم
-
سلولهاي نشانگر (Clue cells) كه بوسيله باسيلهاي گرم منفي كوچك پوشانده شده اند به همراه مخلوطي از باسيلها و كوكوباسيلهاي گرم منفي و گرم متغير ديده ميشوند و اغلب باسيلهاي گرم منفي منحني نيز وجود دارند.
-
باسيلهاي گرم مثبت بزرگ (لاكتوباسيل) ديده نميشوند.
-
تعداد لكوسيتها كمتر از 5 عدد در هر ميدان ميكروسكوپي است.
-
اين تابلو جهت تشخيص واژينوز ناشي از گاردنلا واژيناليس اختصاصي و حساس ميباشد.
-
وجود لكوسيت به تعداد بيش از 10 عدد در هر ميدان ميكروسكوپي با عدسي روغني دليل قوي بر وجود تريكوموناس يا سرويسيت ناشي از نيسريا گنورهآ و يا كلاميديا تراكوماتيس ميباشد.
رنگ آميزي گرم جهت تشخيص گنوكك در خانمها چندان مفيد نيست. رنگ آميزي از ترشحات آندوسرويكال جهت ديدن ديپلوككهاي گرم منفي داخل سلولي داراي حساسيت (Sensitivity70-50% )و اختصاصي بودن (Specifity 90-50%) براي تشخيص گنوكك ميباشد.
كشت
برخلاف آقايان، درخانمها انجام كشت جهت تشخيص گنوكك ضروري است. حساسيت يك كشت منفرد سرويكس جهت گنوره آ 90-80% ميباشد. انجام كشت جهت گاردنلا توصيه نميشود زيرا 40-20% خانمها بدون عفونت واژينال اين باكتري را دارا ميباشند. وجود اين باكتري مجوزي براي درمان نيست بلكه بايد خصوصياتي كه جهت واژينوز باكتريايي در بالا برشمردیم وجود داشته باشند تا نسبت به درمان اقدام به عمل آيد.
درمقايسه با آزمايش مستقيم، كشت 100-50% بيشتر موجب ارائه جواب مثبت در مورد كانديدا آلبيكنس ميشود. كشت بويژه در مواردي كه تعداد ميكروب كم است مؤثر واقع ميشود اما چون كانديدا در 30-10% خانمها بدون داشتن علايم واژينوز به تعداد كم ديده ميشود، لذا تنها تعداد زياد كلنيهاي كانديدا آلبيكنس ميتواند بعنوان علت واژينوز در نظر گرفته شود.
زخمهاي ژنيتال
ترپونما پاليدوم، هرپس ويروس، هموفيلوس دو كرهاي، كاليماتوباكتريوم و كلاميديا ميتوانند در ناحيه ژنيتال ايجاد زخم نمايند. آزمايش باكتري شناسي بطور معمول فقط در مورد هموفيلوس دو كرهاي به عمل ميآيد. براي تهيه نمونه بايد از ته زخم با سواب برداشت كرده و مستقيماَ در محيط مشت تلقيح نمائيم. مواد آسپيره شده از خياركها را هم ميتوان جهت كشت استفاده نمود ولي ميزان جدا شدن هموفيلوس دو كره اي كمتر ميشود. محيط مورد استفاده مولر – هينتون به اضافه 5% خون اسب ميباشد كه تا ۷۵ درجه سانتی گراد حرارت داده شده و به آن 1% Isovitalex و وانكومايسين (میلیگرم در میلیمتر مربع ) افزوده شده است. محيط بايد تازه تهيه شده و پس از يك هفته مورد استفاده قرار گيرد. پليتها را بايد در 37-35 و در جار شمع كه يك حوله خيس در ته آن تعبيه شده است قرار داد. بعد از 72-48 ساعت كلنيهاي كوچك، غيرمخاطي، زرد، خاكستري، نيمه كدر يا شفاف كه در روي آگار حالت لغزندگي دارند پديدار ميشوند. حساسيت يك كشت منفرد جهت جدا كردن هموفيلوس دو كره اي 80-79% ميباشد.
