X
تبلیغات
علوم آزمایشگاهی | Lab sciences - آزمایش میکروسکوپی ادرار(بازبینی عکس ها 92/05)

علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

علوم آزمایشگاهی ، مطالب آزمایشگاهی ، معرفی تکنیک ها و روشهای آزمایشگاهی برای شناسایی بیماری هاو ...

مطلب مرتبط :

اگر مقادیر آزمایشات شیمیایی (نوار ادرار) و سایر ازمایشات قبلی از برسی میکروسکوپی هم نرمال باشد باید این روش میکروسکوپی  را انجام داد . در برسی میکروسکوپی ما دنبال عناصر سلولی ،  باکتری ،قارچ ،کست (سیلندر ) ، انگل ، کریستال و .. دررسوب ادرار هستیم .

طرز کار

۵ میلی لیتر از ادرار تازه را با سرعت بالا و در لوله مخصوص سانتریفیوژ می کنیم .  با این کار ادرار به دو قست تقسیم خواهد شد قسمت مایع بالایی یا سوپرناتانت که ۹۰ درصد ادرار را تشکیل می دهد و ۱۰ درصد رسوب که ما از رسوب استفاده خواهیم کرد . برای جداکردن سوپرناتانت میتوان از پیپت استفاده کرد و قطرات باقی مانده را با سرو ته کردن نصفه نیمه لوله ادرار بیرون ریخت . در آخر ادرار ما باید بدون سوپرناتانت و حاوی رسوب باشد . سپس یک قطره از رسوب ادرار را روی اسلاید و یا لام قرار می دهیم و به مدت ۲ دقیقه منتظر می میانیم تا عناصر رسوبی در روی اسلاید ته نشین شوند . بعد از این کار لام را در زیر میکروسکوپ نوری برسی می کنیم .

  • برای برسی کست ها باید از میدان ۱۰۰ استفاده کنیم . دسته بندی و شمارش کستها از حداقل در یک میدان تا حداکثر در یک میدان  بر حسب( LPF (Low Power Fieldsگزارش می شود . (برای مثال ۵ تا ۱۰ )
  • در بزرگنمایی ۴۰۰ میتوان سایر سلول ها را برسی کرد برای نمونه :گلبولهای قرمز ، گلبوبلهای سفید ،سلول های اپیتلیال ، مخمر ، باکتری ، تریکومونانس واژِنالیس ، اسپرم و کریستال . باز هم طبقه بندی و گزارش مانند موارد بالایی است ولی در (HPF (High Power Field.
  • مخمر ، باکتری ها ، رشته های مخاطی و کریستالها معمولا با علامت + مشخص می شوند . (+۱ کمتر در یک میدان و اهمیت کمتر - +۴ بیشتر در یک میدان و اهمیت زیاد ). نقطه مهم برای ما آزمایشگاهی این است که گاهی لام ما دارای تراکنش زیاد است یعنی سلولها با غلظت زیادبر روی لام ما قرار دارند و تشخیص و شمارش انها یکم سخت است در این حالت از روش Too Numerous To Count -TNTC استفاده کنید یعنی میدان های برسی خود را افزایش دهید تا بهترین نتیجه به دست آید . باز هم این نکته را می گویم که هر چه قدر ما دارای اطلاعات تئوری و دانشگاهی بسیار قوی باشیم ولی دارای تجربه کافی نباشیم در تشخیص این سلولها دچار مشکل خواهیم شد بنابراین از کلاسهای عملی بیوشیمی نهایت استفاده را کنید .

سیلندرها

  • سیلندرهای ادراری مجموعه ای پروتئین ها هستند  که در داخل یک ماتریکس سلولی به نام پروتئین تام - هورسفال (Tamm - horsfall) قرار دارند . انواع و اشکال مختلفی از این سیلندر ها وجود دارد.

 

کست هیالین (Hyaline casts) 

هیالین یعنی شفاف . این کست در لومن کلیه ها ایجاد میشود و از نظر شکل شفاف است و و فاقد هر گونه سلول و یا عنصری در داخل است . بافت انها صاف است و از نظر شکست نور به مایع اطراف خود شباهت زیادی دارند . اگر مقدار ان در ادرار تغلیظ شده کمتر باشد (۱ - ۲ LPF) نشان دهنده بیماری خاصی نیست . مقدار زیاد این کست زمانی دیده می شود که پروتئین اوری کلیوی وجود داشته باشد . مانند گلومرونفریت و یا بیماری میولوما .

کست هیالین

 

کست های سلولی (Cellular casts)

مقدار این کستها در بیماری هایی مانند ایسکمی ، سکته ، نفروتوکسیسیته و  نکروز سلولهای اپیتلیال توبولار زیاد دیده می شود . افرادی که دارای چنین کست هایی هستند معمولا با کاهش ژرفیوزن کلیوی مواجه هستند و اولگوریا هم به علت کم بودن آب دارند . در بعضی از بیماری ها مانند پلرونفریت هم دیده می شود . در داخل این کست ها سلولهایی ماندد لوکوسیت ها و یا حتی مخمر ها هم ممکن است وجود داشته باشند .

 

 

 

کستهای گرانولو دار(Granular casts )

این کست ها ظاهری خشن تا صافی دارند . از انجا که این کست ها هم با تخریب سلول همراه هستند بنابراین از لحاظ تفسیر با کستهای سلولار مقایسه می شوند . گاهی سلولهای اسپرم هم در داخل این سیلندر ها وجود دارد .

 

کست گرانول دار

 

کست های چربی (Fatty casts )

این کست ها توسط ذرات چربی پیچیده در داخل پروتئین ها دیده می شوند . ماترکیس این کست ها می تواند هیالین و یا گرانول دار باشد . اغلب اوقات به صورت ذرات چربی در ادرار دیده می شوند . نکته مهم در مورد این کست ها این است که توجه ما باید بیشتر به ماترکیس کست ها باشد نه محتوای چربی ان ها . وجود آن نشان دهنده لیپیداوریا است و از اهمیت بالینی خاصی برخوردار نیست .

 

کست چربی

 

کست های واکسی (Waxy casts)

به انها کستهای مومی شکل هم می گویند . این کست ها در مقایسه با کستهای هیالین قابل تشخیص تر هستند . چون رنگ انها معمولا از رنگ زمینه متفوات است . همچنین این کستها مومی صاف هستند . معمولا این کستها به راحتی شکسته شده وبه مربع های کوچکی تبدیل می شوند . این کستها معمولا در بیماری کلیوی دیده می شوند و نشنان دهنده نارسایی مزمن کلیوی هستند . همچنین در گلومرونفریت حاد  ، نفروپاتی دیابتی و فشار خون بالا هم دیده می شوند .

 

 

در شکل زیر تقریبا تمام کست ها معرفی شده اند

 فرم کست ها

 

کست واکسی

 

  •  سلول های موجود در ادرار

گلبول های سفید

 گلبول های سفید در رسوب  ادرار بدون رنگ معمولا به صورت کروی و گرانول دار هستند که حدود ۱.۲ تا ۲ برابر گلبول های قرمز هستند . بیشتر WBC های موجود در ادرار نوتروفیل هستند . همانند گلبولهای قرمز گلبولهای سفید هم در ادرار قلیایی لیز می شوند . در برخی از بیماری ها مانند کوکسی باکتری ها ممکن است که مواد و گرانول های داخلی گلبولهای سفید به درون ادرار آزاد شوند .

گلبول سفید در ادرار

وجود حدود 5/HPF معمولا به صورت نرمال گزارش می شود . در صورت وجود تعداد زیادی از گلبولهای سفید که به ان پیوری می گویند نشان دهنده التهاب در طول مجاری ادراری است . گاهی هم پیوری بهنشان دهنده عفونت در مجاری ادراری است . گاهی در ادرار باکتری هم با این گلوبلهای سفید دیده می شود که برای تعیین گونه باکتری های باید در یک محیط مناسب کشت شوند .

 

گلبولهای قرمز

گلبولهای قرمز  تازه در ادرار به رنگ قرمز یا زرد کم رنگ دیده می شوند . این در حالتی است که سلولها لیز نشده اند .

گلبول قرمز در ادرار

در یک ادرار با وزن مخصوص 1.010-1.020 گلبول های قرمز ممکن است که شکل مناسب و نرمال خود را داشته باشند . در یک ادرار غلیظ (SG>1.025) گلبولها چروکیده و کوچک هستند . گاهی هم گلبولهای قرمز نسبت به حالت نرمال بزرگ دیده می شوند مثلا وقتی : SG<1.008 است و یا در ادرار بسیار قلیایی.

 

  • در لیز RBC شکل گلبولها یکم تیره است  که به انها سلولهای شبهی یا "ghost cells" می گویند .

وجود 5/HPF گلبول قرمز در ادرار نرمال و قابل قبول است . افزایش تعداد گلبولهای قرمز در ادرار را هماچوری (hematuria) می گویند که می تواند به علت هموراژی ،التهاب ، نکروز ، تروما و یا نئوپلازی در طول مجاری ادراری باشد .

 

اپیتلیال سل

اپیتلیال سل های فلسی بزرگ در نمونه ادرار معمولی دیده می شوند . آنها سلولهایی نازک و  هموار هستند و هسته کوچکی دارند . این سلولها معمولا ارزش زیادی در تشخیص ندارند و در صورتی که تعداد انها زیاد باشد (بیشتر از ۱۰ در هر میدان فکر کنم ) نشان دهنده آلوده بودن نمونه ادرار است . در ضمن تا یادم نرفته بگم که این سلولها بزرگترین سلولهای یک نمونه ادرار هستند .

سلول اپیتلیال

 

سلولهای اپیتلیال بازالی

سلولهای اپیتلیال بازالی که همان سلولهای فلسی نابالغ هستند ممکن است در نمونه زنان دیده شود که به علت کاهش ترشح استروزن در ادرار دیده می شوند .

پارا بازالی

 

ﺗﺮاﻧﺰﯾﺸﻨﺎل اپیتلیال سل

یکی دیگر از سلولهای موجود در رسوب ادرار ﺗﺮاﻧﺰﯾﺸﻨﺎل اپیتلیال سل هستند . منشا این سلولها لگنچه کلیوی،میزنای ، مثانه و یا یروتر است .  شکل و اندازه این سلولها به عمق بافتی که این سلولها از بافت موکوس اپیتلیال جدا شده اند بستگی دارد . معمولا انها کروی و یا چند گوشه ای هستند که از گلبولهای سفید بزرگ هستند . در یک نمونه تمیز تعداد انها <2/HPF است . اما تعداد انها در افراد مسن بیشتر است .

 

سلول های توبولار کلیوی

RTC و یا سلول های توبولار کلیوی مکعبی دیده می شوند . اما در برش به شکل کروی در می ایند . کمی بزرگتر از گلبولهای سفید هستند (10-14 um) و سیتوپلاسم انها کمی دانه دار است . هسته کروی است و معمولا در مرکز قرار دارد . گاهی سیتوپلاسم در رنگ امیزی هاله شکل می شود . ژیلیتر سل (glitter)(تجمه ربی در گلبول های سفید ) هم شبیه این سلولها هستند که باید از هم تفکیک داده شوند .

توبولار کلیوی

 

 

تریکوموناس واژینالیس

تریکوموناس واژینالیس(Trichomonas vaginalis) یکی از تک یاخته ها است که در ادرار زن و مرد دیده می شود . امدازه ان ۱-۲ برابر بزرگتر از گلبول سفید است . این انگل چون در نمونه با سرعت حرکت براونی دارد به همین خاطر به سهولت شناسایی می شود .

تریکوموناس واژینالیس

 

  • کریستال ها

کلسیم اگزالات

 شبیه پاکت نامه (بیضی و دمبلی شکل هم می توانند باشند ) و بی رنگ هستند . در هر pH دیده می شوند . اندازه آنها از بسیار بزرگ به بسیار کوچک متفاوت است .

کلسیم اگزالات مونوهیدرات کریستال

 در اندازه های گوناگونی دیده می شوند و شکل انها می توان کروی دمبلی و یا تخم مرغی باشد . معمولا شکل انها تخت و هموار است . گاهی شبیه گلبولهای قرمز بی رنگ هستند که باید تفکیک داده شوند .

کلسیم اگزالات

 

کریستال های امورف

حاصل اگریشن ترکیبات گرانول دار است که شکل خاصی ندارند . اوریک اسید امورف K, Mg  Na,و Ca  در ادرار اسیدی دیده می شود و ممکن است رنگ زرد و یا رنگ قهوه ای - زرد داشته باشد .

کریستال امورف

فسفات امورف

شبیه امورفهای بالا است ولی در ادرار قلیایی دیده می شوند و کمی بی رنگ هستند . به طور عمومی علت خاصی را برای حضور این آورات ها در ادرار نمی توان داد .

 

 

تریپیل فسفات (استرویت - منیزیم آمنیوم فسفات)

کریستال های معمولا بی رنگی هستند و شبیه تابوت هستند . گاهی در نمونه ها دیده می شوند و در هر pH ممکن است دیده شوند . عفونت مجاری ادراری با تولید انزیم اوره از توسط باکتری باعث تولید این کریستال ها می شود (مانند پروتئوس ولگاریس) . چون با این کار محیط قلیایی می شود و میزان آمونیک ازاد هم زیاد می شود .

تریپیل فسفات

 

کریستال اوریک اسید

 قهوای و یا زرد لوزی شکل و یا ۶ ضلعی هستند  . وجود این کریستال ها در رسوب ادرار از نظر تشخیص بالینی ارزشی ندارد .

 

کریستال اسید اوریک

 

 

آمونیوم اورات (بیورات )

 به رنگ قهوه ای - زرد هستند و معمولا شکل کروی دارند اگر چه در ادرار اسیدی دیده می شوند اما در حالت خنثی و یا قلیایی هم دیده می شوند .

 

کریستال های آمینو اسید های لوسین و تیروزین

به ندرت در ادرار دیده میشود . در بعضی از بیماری ها ارثی مانند تیروزینوزیز و یا بیماری شربت افرا دیده می شوند . در افرادی که مشکلات عدیده کبدی دارند هم این اسید امینه ها دیده می شوند .

کریستال لوسین

کریستال سیتئین کریستال تیروزین

 

کریستال های کلسترول

 به شکل مستطیلی نازک هستند . وجود این کریستال نشان دهنده کریستالیزه شدن کلسترول است . این کریستال ها در بیماری های کلیوی دیده می شوند . وجود این کریستال ها معمولا همراه با ژروتئین اورا است هر چند که این کریستال ها در ادرار بسیار نادر دیده می شوند .

 

کریستال کلسترول

 

کریستال سولفادیازین

 که به صورت خوشه های گندم دیده می شوند

 

کریستال های سولفونامید

شبیه کریستال های اوریک اسید هستند و به رنگ زرد دیه می شوند . اگر چه تشخیص این دو از هم دیگر راحت است اما باید وجود هر دو و یا عدم وجود هر کدام برسی شود و به درستی گزارش شود . این کریستال ها در استون به سهولت حل می شوند و تست دکسترین / سولفوریک اسید برای انها مثبت است . (تست صفحه روزنامه قدیمی )

کریستال سولفونامید

 

  • دارو های زیادی در ادرار دفع می شود که می توان تشکیل کریستال دهد بنابراین گرفتن تاریخچه از بیمار برای شناسایی این کریستال ها کمک فراوانی می کند که امیدوارم خودم و همکاران این را به یاد داشته باشیم .
+ نوشته شده در  پنجشنبه 1388/06/26ساعت 4:11  توسط امیر  | 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...