X
تبلیغات
علوم آزمایشگاهی | Lab sciences - انجام تستهای تشخیصی

علوم آزمایشگاهی | Lab sciences

علوم آزمایشگاهی ، مطالب آزمایشگاهی ، معرفی تکنیک ها و روشهای آزمایشگاهی برای شناسایی بیماری هاو ...

تعدادی از عواملی که در انجام تستهای آزمایشگاهی ضروری هستند به شرح زیر است :

1 ) اماده کردن قبلی بیمار
مهم در بعضی از تستها برای نمونه :
 ناشتایی در اندازه گیری تریگلیسیرید و گلوکز مهم است 
میزان دریافت سدیم و یا طرز قرار گیری فرد در اندازه گیری رنین و سطح آلدسترون باید کنترل شود . 
قبل از اندازه گیری مقدار کراتین باید از انجام فعالیت و یا ورزش شدید اجتناب شود چون همان طور که میدانید مقدار کراتینین بدن شدیدا وابسته به عضلات است .

2) انتخاب نمونه 
همانطور که در مطالب قبلی هم اشاره شد انتخاب نمونه اساسی ترین کارآزمایشگاه است . استاد ما همیشه میگوید که با انتخاب درست و صحیح ، 50 درصد از تشخیص بیماری را انجام داده اید بنابراین در انتخاب نمونه باید دقت کافی کرد تا به نتیجه دلخواه رسید .
زمان نمونه گیری بسیار مهم است و هر نمونه باید در زمان خود گرفته شود . اندازه گیری سطح داروها در بدن زمانی که در فاز پخش شدن هستند مفید نخواهد بود برای نمونه Digoxin پس از اینکه 6 ساعت از مصرف اورالی ان گذشت قابل شناسایی است . بعضی از مواد مانند کورتیزول ممکن است چرخه ناپایداری در طول شبانه روز داشته باشند . 
در زمان جمع آوری نمونه باید سایر عوامل را هم تحت نظر داشت . بستن تورنیکت در مدت زمان زیاد و بیش از اندازه باعث افزایش غلظت خون میشود و موادی که با پروتئینها باند میشوند (مانند کلسیم) افزایش میابند . لیز سلولها در زمان جمع اوری نمونه باعث افزایش کاذب سطح مواد داخل سلولی در سرم میشود .(برای مثال آنزیم لاکتات دهیدروژناز و پتاسیم ). بعضی از نمونه ها خونی نیاز به جابه جایی و ذخیره در شرایط ویزه دارند . مانند نمونه های گازی خون . تاخیر در تحویل نمونه به آزمایشگاه باعث تغییر در نتیجه متابولیسم سلولی میشود برای نمونه تاخیر باعث کاهش میزان گلوکز نمونه خواهد شد . بنابراین نمونه باید تا حدامکان در آزمایشگاه گرفته شود و در غیر این صورت باید در کمترین زمان تحویل آزمایشگاه داده شود تا جلوی نتایج کاذب گرفته شود . 


3)درستی
درستی یک تست آزمایشگاهی با اندازه واقعی اندیکسی که مورد آزمایش قرار میگیرد ارتباط نزدیکی دارد . یک جواب تست نامناسب اگرچه هم قابل تکثیر باشد باز هم از مقدار واقعی متفاوت است . در یک آزمایشگاه تمام دستگاه ها با کالیبره کردن استاندارد به نهایت درستی و صحت خواهند رسید .
شکل

4)دقت 
دقت یک تست یعنی مقدار تکرار پذیری یک نتیجه ، در سایر تستها یکسان .(بهتر از این نتونستم بگم ) 
یک تست غیر دقیق نتایج مختلفی را به دنبال خواهد داشت . دقت یک روش تشخیصی در آزمایشگاه توسط مواد کنترلی در آزمایشگاه ها مانیتورینگ میشود . برای نمونه شمارش افتراقی گلبولهای سفید خون به روش دستی دقت کافی را برای شناسایی تغییرات مهم در توزیع گلبولهای سفید نخواهد داشت چون این عمل با ارزشیابی ذهنی از یک نمونه کوچک (100 سلول ) برداشت شده است و با شمارش دوباره ممکن است جوابهای متفاوتی به دست آیند که نسبت به جوابهای قبلی خیلی تفاوت داشته باشند . شمارش افتراقی اتوماتیک بسیار دقیق است چون توسط ماشینی انجام میشود که میتواند بسیار زیادی از سلولها (10000 سلول ) را تشخیص افتراقی دهد .

5)مقادیر مرجع 

مقادیر مرجع مقادیری هستند که در 95 درصد افراد یک جامعه کوچک مفروض سالم ، یافت میشود . با فرض اینکه 5 درصد افراد جوابهای غیر نرمال دارند . به عبارت ساده تر اگر 100 نفر فرد مورد آزمایش داشته باشیم در 95 نفر نتیجه ازمایش در یک رنج خاصی خواهد بود که به مقدار مرجع معروف است .  
شکل
باید مقادیر مرجع و مقادیری که تست بیمار نشان میدهد هم خوانی وجود داشته باشد اگر چه بعضی از رنجها بستگی به سن ، جنس ، وزن ، زمان روز ، رژیم غذایی ، نحوه ایستادن و میزان فعالیت دارد . برای مثال مقدار هموگلوبین به سن و جنس فرد بستگی دارد . 

6)عوامل مداخله گر 
تستهای آزمایشگاهی ممکن است با سایر عوامل خارجی تداخل یافته و باعث تغییر نتیجه شوند . مانند مصرف داروها و فاکتورهای داخلی مانند حالت فیزیولوزیکی غیر معمول .
دخالت خارجی میتواند تست را در شرایط آزمایشگاهی و یا درداخل بدن تحت تاثیر قرار دهد . در درون بدن مصرف مشروبات الکلی باعث افزایش آنزیم کبدی گاماگلوتامین ترانسپپتیداز میشود و ادرار زیاد باعث تغییر در غلضت پتاسیم و سدیم بدن خواهد شد . مصرف سیگار باعث تحریک آنزیمهای کبدی و بدین وسیله باعث کاهش متابولیسم مواد کبدی مانند theophylline میشود . 
در بیرون از بدن و در محیط ازمایشگاهی ، سفالوسپورین ها ممکن است کراتینین کاذب در سرم به علت تداخل با یک متد آزمایشگاهی تولید کنند .

7)حساسیت و اختصاصیت
فرد آزمایش کننده باید عمکرد تست مورد نظر را سنجش کند برای نمونه حساسیت و اختصاصیت تست شاید بپرسید که این عمل چه فایده ای دارد ؟ در پاسخ میتوان گفت که با این کار میتوان به قضاوت به کیفیت یک تست تشخیصی در بیماری خاص پرداخت .
حساسیت : مقدار احتمالی است که یک بیمار ناخوش یک تست مثبت داشته باشد . اگر همه بیمارهای جواب تست مثبت داشته باشند (به عبارت دیگر هیچ یک از افراد مبتلا جواب تست منفی نداشته باشند ) حساسیت تست 100 % است . 
تستی با حساسیت بالا باعث جلوگیری از انجام سایر تشخیص ها میشود چون یک تست با حساسیت بالا جوابهای کاذب و نادرست بسیار کمی را گزارش خواهد کرد . 
اختصاصیت : مقدار احتمالی است که یک بیمار سالم جواب تست منفی داشته باشد . اگر افراد سالمی که دچار بیماریهای معین نشده است جواب تست منفی داشته باشد (به عبارت دیگر افراد سالم جواب تست مثبت نداشته باشند ) اختصاصیت تست 100 % است .  
اختصاصیت بالای یک تست برای تائید جواب آزمایشها مفید است . چون یک تست با اختصاصیت بالا جوابهای مثبت اشتباه کمتری خواهد داشت . برای نمونه در تشخیص آرتریت های نقرسی ، فرد آزمایش کننده ممکن است از یکی تستی استفاده کند که دارای اختصاصیت بالایی است . برای مثال در برسی میکروسکوپی مایع مفصلی از birefringent needle-shaped crystals negatively در داخل لکوسیتها استفاده کند .

+ نوشته شده در  جمعه 1388/05/30ساعت 12:22  توسط امیر  | 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...